Gdy w sobotę rano zaczynałam generalne porządki w domu mój „lokator” mówił „Tosiu, idziemy!” i zabierał psa na dłuuuugi spacer. Wracali późnym popołudniem z czerwonym winem, czekoladą i dobrym jedzeniem. W tym czasie poziom mojego progesteronu wyraźnie się obniżył i już tylko użalałam się nad sobą i porzuconymi w różnych miejscach mieszkania odkurzaczem, szmatami, miotłami itd.

Posiadając dwie młodsze siostry i będąc w bliskich relacjach z ginekolożką pan P. intuicyjnie zapalał świece, wrzucał na DVD komedię romantyczną (to były czasy przed Netflixem) i pozwalał mi w spokoju zalec na kanapie serwując lekką, wysokowęglowodanową kolację i mięciutki kocyk. Jak się pewnie domyślacie była to już pora krwawienia.

Miesięczne krwawienie

Okres u każdej kobiety pojawia się z inną częstotliwością. Prawidłowa długość cyklu (liczonego od pierwszego dnia krwawienia do dnia poprzedzającego początek kolejnego okresu) waha się pomiędzy 25 a 35 dniami, i w jednym miesiącu menstruacja może wystąpić kilka dni wcześniej a w kolejnym – później. Krwawienie zazwyczaj trwa ok. 4 - 5 dni jednak może być nieco krótsze lub nieco dłuższe. Za prawidłowe uznaje się krwawienie trwające od 3 do 7 dni, średnio obfite czyli takie, gdy tracisz ok. 30 - 80 ml krwi przez cały okres a wraz z nią z macicy wypłukiwane są fragmenty obumarłej błony śluzowej czyli endometrium. Przeliczając to na środki higieniczne nie wzbudza niepokoju wymienianie w ciągu doby od 3 do 8 podpasek lub tamponów wypełnionych krwią. Użytkowniczki kubeczków menstruacyjnych mogą dokładnie określić tę ilość. Jeżeli krwawienie jest skąpe (1-2 słabo wypełnione podpaski czy tampony) lub miesiączka jest obfita i zużywasz ponad 8 pełnych, przemokniętych środków higienicznych a kubeczek wskazuje, że tracisz ponad 100 ml krwi - powinnaś zgłosić to lekarzowi, którego specjalnością jest ginekologia gdyż może to być związane z nieprawidłowościami w funkcjonowaniu twojego układu hormonalnego lub chorobami organizmu.

Kolor ma znaczenie

Kolor i gęstość krwi miesiączkowej są istotne. Nie tylko jaskrawoczerwone krwawienie jest właściwe, występowanie od czasu do czasu niewielkich skrzepów też jest prawidłowe. Na początku i na końcu wydzielina może mieć ciemny, bordowy lub ciemnobrązowy kolor i to też jest normalne, ponieważ to starsza krew, która uległa hemolizie zanim wydostała się na zewnątrz. Nieprawidłowe są duże skrzepy o konsystencji galarety występujące przez cały czas miesiączki lub pomarańczowy odcień krwi - skontaktuj się wtedy lekarzem, bo może to wskazywać np. na infekcję.

Bierz proaktywnie środki przeciwbólowe

Główną przyczyną skurczowych bólów brzucha podczas miesiączki jest działanie prostaglandyn – substancji, które są uwalniane w obumierającym endometrium, gdy zanika ciałko żółte i obniża się poziom progesteronu we krwi. Prostaglandyny działają na mięsień macicy powodując skurcze, które wypierają z jamy macicy odklejoną błonę śluzową wraz z krwią miesiączkową. Na bolesne miesiączki pomagają przede wszystkim leki zmniejszające produkcję tych substancji - niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) tj. kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen oraz typowe leki przeciwbólowe. Skuteczne są również inhibitory cyklooksygenazy-2 (nimesulid) natomiast paracetamol ma mniejsza skuteczność. Popularna drotaweryna mająca tylko działanie rozkurczowe nie zapobiegnie powstawaniu bólu i dlatego jej skuteczność jest dużo mniejsza.

Nie czekaj, aż będziesz się skręcała z bólu - jeżeli już prostaglandyny powstaną, to leki ich nie zneutralizują a ból nie ustąpi zanim substancje te same się nie rozłożą. Jeśli twoje cykle są przewidywalne i regularne, weź lek przeciwzapalny na jeden do dwóch dni przed spodziewanym okresem, aby zapobiec skurczom. Jeśli są nieregularne, weź środek przeciwbólowy od razu, gdy tylko wystąpi jakiekolwiek krwawienie lub pierwsze skurcze.

Migrena menstruacyjna

Ból głowy na początku każdej miesiączki czyli tzw. migrena menstruacyjna, może być związany ze spadkiem poziomu estrogenu lub uwalnianiem prostaglandyn. Zazwyczaj nie występuje wówczas aura, trwa też dłużej, ok. 2-3 dni a czasem aż do końca krwawienia. W niwelowaniu miesiączkowych bólów głowy skuteczne są NLPZ. Czasem z tego powodu stosuje się również estrogeny podczas okresu. Niektórym pomaga kawa z kroplą koniaku a innym masaż karku.

Podpaski, tampony czy kubeczek menstruacyjny?

Rozważania o przewadze jednych środków higienicznych nad innymi to „mniemanologia stosowana” a wybór należy tylko do ciebie. W zależności od twojej aktywności, upodobań i komfortu wybierz taki, który odpowiada ci najbardziej. Pamiętaj jednak, aby zmieniać je wystarczająco często. Zapobiegnie to zabrudzeniu bielizny i ubrania oraz kłopotliwym wypadkom w razie przecieku. W zależności od obfitości krwawienia wymieniaj podpaski co dwie do czterech godzin a jeżeli używasz tamponów, to wymieniaj je nie rzadziej niż co cztery do ośmiu godzin. Nie stosuj mega wchłaniających tamponów i nie przetrzymuj ich zbyt długo w pochwie. Takie postępowanie zmniejsza ryzyko wystąpienia zespołu wstrząsu toksycznego - rzadkiego, ale groźnego dla życia powikłania.

Czy można używać tampony mając wkładkę wewnątrzmaciczną lub antykoncepcyjny krążek dopochwowy?

Możesz używać tampony bez obawy o wyjęcie wraz z nim wkładki wewnątrzmacicznej. Nitki wkładki po jej założeniu są skrócone i znajdują się w szyjce macicy a tampon wkładasz do pochwy. Usunięcie wkładki podczas wyjmowania tamponu jest niezwykle mało prawdopodobne. W przypadku krążka antykoncepcyjnego w pierwszym cyklu jego stosowania, gdy aplikujemy go w dniu rozpoczęcia okresu, radziłabym zrezygnować z tamponów gdyż może się zdarzyć, że podczas wyciągania go z pochwy usuniesz jednocześnie krążek i nie zauważysz tego. W kolejnych cyklach krwawienie najczęściej występuje w tygodniu, w którym nie nosisz krążka i bez obaw możesz stosować tampony lub kubeczek menstruacyjny.

Czy dziewice mogą stosować tampony?

Kobiety, które jeszcze nie współżyły również mogą stosować tampony. W tzw. błonie dziewiczej, a właściwie wieńcu pochwowym (hymen) - elastycznym fałdzie błony śluzowej zasłaniającym wejście do pochwy - znajduje się otwór różnej wielkości, przez który zazwyczaj swobodnie można włożyć tampon. Bywa jednak i tak, że jest on na tyle gruby i przerośnięty a otwór tak mały, że stosowanie tamponów jest niemożliwe. Czasem usunięcie takiego fałdu wymaga interwencji chirurgicznej. Na marginesie zachowany wieniec pochwowy (potocznie nadal nazywany błoną dziewiczą) absolutnie nie świadczy o faktycznym dziewictwie a przekonanie, że ulega ona rozerwaniu podczas pierwszego w życiu stosunku seksualnego powodując ból i obfite krwawienie, nie zawsze jest prawdą.

Coraz popularniejsze są kubeczki menstruacyjne – silikonowe pojemniki wielorazowego użytku, zakładane przez kobietę do pochwy podczas krwawienia. Wydzielina wypływająca z macicy gromadzi się w kubeczku, który należy opróżnić 2-4 razy na dobę. Moje pacjentki, które zdecydowały się na ten sposób, są bardzo zadowolone - zakładanie i wyjmowanie kubeczka jest proste, łatwo można się tego nauczyć i chociaż wymaga pokonania wewnętrznego oporu kontaktu z krwią menstruacyjną to generalnie jest komfortowe i higieniczne.  

Myj ręce!

Większość osób myje ręce po włożeniu tamponu lub zmianie podpaski czy opróżnieniu kubeczka. Ale ważniejsze dla naszego zdrowia intymnego jest mycie ich przed wykonaniem tych czynności – to zapobiegnie przeniesieniu do pochwy bakterii, które gromadzą się na naszych rękach w ciągu dnia.

Higiena intymna

Dla komfortu własnego oraz w celu zapobiegania infekcjom intymnym ważne jest regularne podmywanie się podczas miesiączki – tak często, jak potrzeba w twojej ocenie. Myć powinno się jedynie okolice zewnętrznych narządów płciowych a nie wnętrze. Pochwa, dzięki pałeczkom Döderleina, ma zdolność samooczyszczania i nie ma potrzeby wprowadzania do środka żadnych preparatów myjących czy odkażających.

Do higieny intymnej należy używać przede wszystkim wody oraz łagodnych, nieperfumowanych środków myjących (piana z mydła naturalnego, kostki myjące zawierające syndet). Wszelkiego rodzaju gąbki i myjki są siedliskiem bakterii i nie powinny być do higieny intymnej używane.

Co jeść podczas miesiączki?

Nie tylko czekoladę. Jeżeli marzysz o krwistym steku lub tęsknisz za hamburgerem może oznaczać, że twój organizm potrzebuje żelaza , traconego wraz z menstruacją. Uzupełnij poziom żelaza spożywając czerwone mięso, suszone morele, fasolę lub szpinak. Możesz też w tym czasie przyjmować suplementy. Warto wybierać potrawy wegetariańskie, o niskiej zawartości tłuszczu, unikać za to potraw ciężkostrawnych i wzdymających. Staraj się ograniczyć niezdrowe przekąski mimo, że masz na nie wielką ochotę. W chipsach jest dużo soli, powodującej zatrzymywanie wody i jeszcze większe obrzęki, i wzdęcia jelit.

Co pić podczas miesiączki?

Podczas miesiączki pij regularnie wodę i herbatę rumiankową, minimum 3 litry dziennie. Przy prawidłowym nawodnieniu organizmu skurcze będą słabsze a bóle mniej dokuczliwe. Dzięki piciu dużych ilości wody krew miesiączkowa będzie rzadsza, co ułatwia jej wydalanie.

Bolesne skurcze, podły nastrój i kiepskie samopoczucie mogą sprawić, że będziesz chciała napić się wina. Czerwone wino zawiera spore ilości silnego przeciwutleniacza resweratrolu. Ten polifenol, w połączeniu z alkoholem zawartym w winie, działa relaksująco na mięśnie gładkie i hamuje produkcję prostaglandyn, co może łagodzić bóle miesiączkowe. Alkohol w niewielkich dawkach działa również relaksująco więc twoje samopoczucie może być lepsze.

Jednak picie alkoholu w dużych ilościach prowadzi do odwodnienia, przez co krew miesiączkowa, zawierająca również śluz i resztki endometrium, stanie się gęstsza a tym samym trudniejsza do usunięcia z macicy. W rezultacie dłużej utrzymują się bolesne skurcze - a rzeczą zdecydowanie gorszą niż bóle miesiączkowe są skurcze i kac. Zwłaszcza, że tolerancja alkoholu podczas okresu jest niższa i szybciej osiągamy stan upojenia. Aby temu zapobiec pij dużo wody podczas spożywania alkoholu.

Nie rezygnuj z aktywności fizycznej

Ćwiczenia mogą być ostatnią rzeczą, o której myślisz w czasie okresu. Jesteś ociężała, zmęczona i cierpiąca. Twoja wydolność fizyczna w pierwszych dniach miesiączki jest mniejsza, osiągasz gorsze wyniki niż w innych dniach. W 2019 roku na lekkoatletycznych mistrzostwach świata w Dosze polska biegaczka, Anna Kiełbasińska, nie awansowała do półfinału biegu na 400 metrów. „Mam dzisiaj pierwszy dzień miesiączki” przyznała po nieudanych eliminacjach.

Mimo to nie rezygnuj z treningów. Podczas ćwiczeń wzrasta w mózgu produkcja endorfin - neurohormonów o działaniu przeciwbólowym. Jeśli nie jesteś całkowicie osłabiona przez swój okres, staraj się uprawiać sporty, tj. joga, nordic walking, jazda na rowerze czy rekreacyjne bieganie. Przy odpowiednim zabezpieczeniu możesz pójść na basen - ciepła woda doskonale łagodzi bóle a pływanie zmniejsza obrzęki i wzdęcia. Korzystanie z sauny i jacuzzi lepiej odłożyć na czas po miesiączce – wysoka temperatura może spowodować, że krwawienie będzie większe. Może też wystąpić zasłabnięcie.

Seks podczas miesiączki

Seks podczas krwawienia dla wielu z nas jest krępujący i niekomfortowy. Stosunki mogą być bolesne a skurcze macicy silniejsze. Współżycie podczas okresu może także zwiększać ryzyko występowania endometriozy w wyniku wstecznego prądu krwi miesiączkowej podczas orgazmu. Większe jest również prawdopodobieństwa wystąpienia infekcji narządu rodnego i chorób przenoszonych drogą płciową. Jeżeli nie masz ochoty na uprawianie miłości „na Apacza” powiedz o tym swojemu partnerowi. To twoja decyzja i twój wybór – masz prawo odmówić. Jeśli jednak masz w tym czasie chęć na seks pamiętaj, że w czasie menstruacji również należy stosować środki antykoncepcyjne, np. prezerwatywę bo owulacja może wystąpić w każdym dniu cyklu miesiączkowego.

Nie możesz spać w trakcie okresu?

Niskie poziomy hormonów płciowych we krwi podczas miesiączki mogą powodować zaburzenia snu: problemy z zasypianiem, budzenie się w nocy – również z powodu dolegliwości bólowych. Nasze ciało w tym czasie potrzebuje więcej energii dlatego prawidłowy odpoczynek jest bardzo ważny. Wypracuj w sobie prawidłowe nawyki snu: nie jedz w późnych godzinach, kładź się spać o stałej porze bez smartfona do poduszki. Możesz wspomóc się herbatkami ziołowymi, np. z melisą lub „umościć sobie poduszkę z chmielu” jak radzi Maria Pawlikowska-Jasnorzewska w swoim wierszu.

Książę z bajki

Miesiączka nie jest najbardziej wyczekiwanym wydarzeniem. Towarzyszące krwawieniu uciążliwe dolegliwości fizyczne pogarszają nasze samopoczucie. Boimy się korzystać z basenu, sauny, siłowni. Nie chcemy uprawiać seksu. W szkole czy w biurze przemykamy do toalety chowając w kieszeni lub rękawie podpaski czy tampony.

Patrząc przez pryzmat doświadczeń własnych uważam, że w tym czasie niezwykle ważne jest męskie wsparcie. Wyjaśnij bliskiemu mężczyźnie, niezależnie od tego czy jest on twoim ojcem, bratem, partnerem czy przyjacielem, że w tych dniach przyda ci się dużo czułości i zrozumienia dla twojego cierpienia. Powiedz mu, czego od niego oczekujesz. Poproś o podanie tabletek przeciwbólowych i ciepłego termoforu, przygotowanie na śniadanie owsianki z bananem i kupienie w sklepie na dole czekolady z orzechami. Produkty te podwyższają w twoim mózgu poziom endorfin – neurohormonów mających działanie przeciwbólowe i relaksujące. Poproś, żeby cię przytulił i obejrzyjcie razem zabawną komedię – śmiech i czułość potrafią zdziałać cuda!

Bo jak mówią internety „jeżeli wszystkie inne metody zawodzą to nalej jej wina i rzucaj w nią czekoladkami!”