Botwina to młode liście, łodygi i korzenie buraka. Chłodnik z botwinki jest jednym z popularniejszych dań idealnie pasującym na letnie upały, ale botwina może być wykorzystywana przy wielu potrawach, wzbogacając nie tylko ich smak ale też działając prozdrowotnie. Atutem botwiny jest niska kaloryczność, bogactwo witamin, składników mineralnych i bioaktywnych. Sprawdź jak wpływa na organizm człowieka. Przetestuj nasz przepis i pyszne i zdrowe risotto z botwiną!

Botwina – co to jest?

Botwina, zwana popularnie również botwinką to młode liście, łodygi i korzenie buraka ćwikłowego.

Botwina – wartość odżywcza

Botwina jest niskokalorycznym produktem stanowiącym zdrowe urozmaicenie jadłospisu. W 100g dostarcza zaledwie 26kcal, 2,1g białka, 0,5g tłuszczu (w tym kwasy omega – 3) oraz 1,1g węglowodanów i 4,4g błonnika pokarmowego. Botwinka obecna w diecie uzupełnia ją o witaminy (A, C, K, B2, B6, kwas foliowy, niacyna), składniki mineralne ( żelazo, mangan, cynk, miedź, magnez, wapń, potas) oraz składniki bioaktywne, których zawiera więcej niż burak. Jest cennym źródłem kwasu foliowego, zależnie od odmiany młode liście czerwonego buraka, zawierają go od 60 do 114μg na 100g.

Botwina – składniki bioaktywne

Botwinka, podobnie jak burak ćwikłowy, jest źródłem betainy, która to bierze udział w regulowaniu metabolizmu homocysteiny. Nadmierne stężenie homocysteiny sprzyja agregacji ( zlepianiu się) płytek krwi i tworzeniu się blaszki miażdżycowej. Tym samym betaina zmniejsza ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca, chorób naczyń obwodowych i udaru mózgu. Wpływa też pozytywnie na nastrój. Badania dowodzą, że może być stosowana pomocniczo w leczeniu depresji. Ponadto botwina zawiera takie antyoksydanty jak: karotenoidy (luteina, zeaksantyna i beta- karoten), witamina A, flawonoidy i witamina C. Luteina i zeaksantyna chronią siatkówkę oka przed szkodliwym działaniem wolnych rodników oraz przed szkodliwym wpływem światła.

Botwina – wpływ na zdrowie

Botwina stanowi bardzo wartościowy składnik diety wpływając korzystnie na zdrowie. Badania naukowców z 2018 roku wykazały, że spożywanie botwiny pozwala na redukcję stężenia cholesterolu całkowitego oraz jego frakcji LDL. Liście buraka pomagają również obniżyć poziom glukozy i insuliny na czczo. Dzięki betainie botwinka ogranicza gromadzenie się tłuszczu w wątrobie, poprawia skład ciała i zwiększa redukcję tkanki tłuszczowej przy podejmowaniu aktywności fizycznej. Obecne w botwince antyoksydanty chronią przed rozwojem nowotworów: płuc, jamy ustnej. Witamina A zapewnia prawidłowy stan skóry i błony śluzowej, a witamina C zwiększa odporność. Kwas foliowy z kolei wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, immunologicznego oraz na wytwarzanie komórek krwi.

Botwina – kulinarne inspiracje

Botwinka może być dodawana na surowo do sałatek, którym nadaje kolor. Sprawdzi się również gotowana na parze, usmażona z czosnkiem, jako dodatek do innych warzyw liściowych, zup, gulaszu, risotto, kaszotto, makaronów, tart czy sosów do dań głównych. Nie tylko w aspekcie botwinki warto pamiętać, że im krótszy czas obróbki, zwłaszcza w wysokiej temperaturze tym wyższa zawartość witamin i składników mineralnych.

Risotto z botwinką i indykiem:

Składniki na dwie porcje:

  • 1 pęczek botwinki,
  • 1/2 cebuli,
  • filet z indyka 200g,
  • 1/2 szklanki ryżu do risotto,
  • 2 ząbki czosnku,
  • opcjonalnie 1/4 szklanki białego wytrawnego wina,
  • około 600ml bulionu,
  • 1/3 szklanki stratego sera ( parmezan, gorgonzola)

Sposób przygotowania:

Botwinkę dokładnie umyć: odciąć buraczki i obrać je, następnie zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Łodyżki i liście po opłukaniu posiekać. Na szerokiej i głębokiej patelni, na 1 łyżce oleju lub oliwy zeszklić pokrojoną w kosteczkę cebulę oraz starty na tarce czosnek. Przesunąć je na bok, a w wolne miejsce włożyć 1 łyżkę masła oraz pokrojonego w kostkę indyka, doprawić go solą oraz pieprzem i obsmażać przez około 3 minuty co chwilę mieszając. Dodać ryż i dokładnie go obsmażyć. Wlać wino (opcjonalnie) i gotować przez kilkanaście sekund aż odparuje. Wlewać po około pół szklanki gorącego bulionu i gotować ryż bez przykrycia aż wchłonie większość płynu. Wówczas wlać kolejną porcję bulionu i gotować jak poprzednio, dość często mieszając. Czynność powtarzać aż ryż będzie ugotowany al dente, w sumie ok. 17 minut, ale w międzyczasie dodać botwinkę (starte buraczki dodać mniej więcej w połowie gotowania, a łodyżki i liście razem z ostatnią porcją bulionu). Gotowe risotto odstawić z ognia, dodać parmezan lub gorgonzolę oraz 2 łyżki masła, wymieszać. Smacznego!

 

Źródła:

  1. Rubóczki T., Hajos M. T. Folic acid content of beetroot leaf and root by different growing stages and genotypes. Acta Agraria Debrecenienisis 2019; 2: 115 – 119.
  2. Boeing J. E. et al. Evaluation of beetroot ( Beta vulgaris L.) leaves during its developmental stages: A chemical composition study. Food science and technology 2014; 34 (1): 94 – 101.
  3. Ribeiro Barcelos de Castro A. P. et al. Beetroot leaves ( Beta vulgaris L.) assist in cholesterol reduction in dyslipidemic obese adults. Free Radical Biology and Medicine 2018; 120 (1).  
  4. Gheith I., El- Mahmoudy A. Laboratory evidence for the hematopoietic potential of Beta vulgaris leaf and stalk extract in a phenylhydrazine model of anemia. Braz J Med Biol Res. 2018; 51 (11).
  5. Abd El – Ghffar W. A. et al. HPLC-ESI- MS/MS analysis of beet (Beta vulgaris) leaves and its beneficial properties in type 1 diabetic rats. Biomedicine & Pharmacotherapy 2019; 120.
  6. Nottingham S. Beetroot. 2004. https://www.academia.edu/21542519/Beetroot