Marskość wątroby jest następstwem jej przewlekłych chorób. Dochodzi wówczas do uszkodzenia miąższu i martwicy komórek wątrobowych - hepatocytów. Problem ten dotyczy nawet 10% populacji i stanowi 9. pod względem częstości przyczynę zgonów. Poznaj przyczyny, objawy oraz sposoby leczenia. 

Objawy marskości wątroby

Marskość wątroby początkowo rozwija się skrycie. Nie daje objawów u 30 – 40% chorych. Wykrywana jest przypadkowo przy okazji wykonywanych badań czy operacji. Pierwsze objawy choroby są nietypowe. Należą do nich: brak łaknienia, uczucie goryczy w ustach, ubytek masy ciała, osłabienie, nietolerancja tłustych potraw, alkoholu, ociężałość, uczucie pełności po jedzeniu, apatia, senność, zaparcia na przemian z biegunką, zaburzenia koncentracji i stany podgorączkowe. Typowe objawy marskości wątroby pojawiają się wraz z postępującym włóknieniem narządu i są to: oliwkowe, a później woskowo-ziemiste zabarwienie skóry, zażółcenie twardówek oczu, wodobrzusze, tzw. „pajączki naczyniowe” na skórze oraz skłonność do krwawień z błon śluzowych. Chory przybierać może charakterystyczny wygląd przypominający kasztanowego ludzika: szczupłe kończyny górne oraz dolne i powiększony obwód brzucha. Występuje rumień dłoniowy i podeszwowy, świąd skóry, białe przebarwienia na paznokciach, nudności i wymioty. Może dojść do zaburzeń endokrynnych: cukrzycy, hipogonadyzmu prowadzącego do niepłodności oraz zaburzeń miesiączkowania u kobiet zaś u mężczyzn feminizacji (zanik jąder, ginekomastia). 

Zagrożenie dla życia 

W okresie schyłkowym narasta skaza krwotoczna, śpiączka wątrobowa, obrzęki wskutek zmniejszonej syntezy albumin osocza i zmniejszonego przepływu krwi przez wątrobę. Powstaje krążenie oboczne w postaci żylaków przełyku, odbytu i rozszerzenia żył powłok brzusznych. Niektóre z mogących się pojawić zaburzeń czynności wątroby stanowią zagrożenie dla życia. Ich wystąpienie wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej. Objawiają się: krwawieniem z przewodu pokarmowego, przykrym zapachem z ust, nasiloną żółtaczką, nagłym pogorszeniem stanu psychicznego, gorączką oraz bólem brzucha u chorych z wodobrzuszem, skąpomoczem lub bezmoczem. 

Przyczyny marskości wątroby

Najczęściej przyczynami marskości wątroby są nadużywanie alkoholu i przewlekłe infekcje wirusami zapalenia wątroby typu B i C. Ponadto wymienić można również: niedobory żywieniowe, zwłaszcza białkowe, zatrucia toksycznymi lekami i innymi substancjami chemicznymi np. aflatoksynami znajdującymi się w pleśniejącej żywności i w orzeszkach ziemnych, przedłużające się zaburzenia w odpływie żółci, przewlekłą niewydolność krążenia, choroby zakaźne, metaboliczne (cukrzyca, otyłość, stłuszczenie wątroby, choroba Wilsona) oraz pasożytnicze. 

Rozpoznanie marskości wątroby

W celu rozpoznania marskości wątroby wykonuje się badania laboratoryjne: 

  • morfologię krwi
  • aktywność enzymów wątrobowych – na choroby wątroby wskazują podwyższone poziomy ALT, AST i ALP,
  • poziom glukozy w krwi – jej podwyższone lub obniżone stężenie może być objawem marskości wątroby, 
  • stężenie bilirubiny – jej podwyższony poziom towarzyszy żółtaczce i może wskazywać na marskość wątroby. 

Do diagnostyki służą również: USG jamy brzusznej czy badanie endoskopowe jednak najważniejszym dla postawienia rozpoznania i ustalenia rokowania jest badanie histopatologiczne wycinka z biopsji wątroby. Pomocne jest także badanie z wykorzystaniem elastografii. Elastografia jest badaniem zbliżonym do badania USG. Obrazuje stopień zaawansowania włóknienia wątroby. 

Leczenie

Leczenie marskości wątroby polega na zahamowaniu dalszego włóknienia organu, zapobiegnięciu wystąpienia powikłań lub ich leczenie, jeśli się pojawią. W efekcie podejmowane jest leczenie objawowe oraz przyczynowe. Pierwsze opiera się na poprawie komfortu życia osoby chorej oraz jej samopoczucia. W tym celu zalecana jest całkowita rezygnacja z picia alkoholu, utrzymanie prawidłowej masy ciała, właściwa dieta i aktywność fizyczna. Leczenie przyczynowe zależne jest od przyczyny wystąpienia marskości wątroby. Jeśli spowodowana jest wirusowym zapaleniem wątroby podaje się odpowiednie leki. W przypadku marskości alkoholowej chory obejmowany jest programem terapii uzależnień. 

Dieta

W marskości wątroby zalecana jest dieta bogata w pełnowartościowe białko. Jest ono niezbędnym budulcem, który stymuluje odnowę komórek wątroby. Ponadto jadłospis powinien być urozmaicony, zawierający w swoim składzie warzywa, owoce, tłuszcze roślinne i masło, których ilość uzależniona jest od indywidualnej tolerancji. Posiłków o mniejszej objętości powinno być od 5 do 7. Więcej na temat diety w chorobach wątroby przeczytasz tutaj. 

Powikłania marskości wątroby

W zależności od stopnia zaawansowania choroby wystąpić mogą groźne dla życia powikłania wymagające leczenia szpitalnego. Należą do nich: wodobrzusze, krwawienie z przewodu pokarmowego, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej oraz encefalopatia wątrobowa. Encefalopatia jest zespołem zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego. Objawia się zaburzeniami: zachowania, nastroju, osobowości, czynności intelektualnych, aktywności nerwowo – mięśniowej oraz świadomości.