Problemy szkolne to pojęcie, które obejmuje trudności, z jakimi mierzą się uczniowie w środowisku edukacyjnym. Mogą one dotyczyć nauki, relacji społecznych, emocji lub zachowania. Mogą do nich należeć trudności w nauce i trudności adaptacyjne w szkole.
Trudności w nauce
Trudności w nauce to zróżnicowane problemy, które uniemożliwiają dziecku efektywne przyswajanie wiedzy i rozwijanie umiejętności. Mogą wynikać z:
- zaburzeń neurorozwojowych,
- czynników środowiskowych
- czynników emocjonalnych.
Do trudności w nauce mogą należeć specyficzne zaburzenia uczenia się (SPU), takie jak:
- dysleksja (trudności w czytaniu i pisaniu),
- dyskalkulia (zaburzenia rozumienia pojęć matematycznych),
- dysgrafia (problemy z pisaniem,
- dysortografia (robienie specyficznych błędów ortograficznych mimo znajomości zasad).


Trudności w nauce mogą być spowodowane takimi zaburzeniami jak ADHD, którego częścią jest nieumiejętność koncentracji uwagi oraz impulsywność, a także czynnikami zewnętrznymi, związanymi z domem rodzinnym (zaniedbanie, brak wsparcia) czy środowiskiem szkolnym (przemoc, lęk przed oceną)
Trudności w nauce mogą także:
- wynikać z zaburzeń sensorycznych lub neurologicznych,
- wynikać z nadwrażliwości słuchowej,
- być efektem uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,
- mogą być związane z zaburzeniami lękowymi, depresją czy fobią szkolną.
Na to, że dziecko ma trudności w nauce, mogą także mieć wpływ niewłaściwe metody nauczania i presja na wyniki oraz nadmierne wymagania. Zdarza się, że dziecko doświadczające trudności w nauce, ma także objawy somatyczne, na przykład bóle brzucha czy wymioty przed pójściem do szkoły.
Dziecko z takimi trudnościami potrzebuje indywidualnego podejścia, a także, w zależności od przyczyn trudności, także specjalistycznej terapii – pedagogicznej, integracji sensorycznej oraz umiejętności społecznych. Ważna jest praca z psychologiem nad samooceną i motywacją oraz nauka technik redukcji stresu.
Problemy adaptacyjne w szkole
Problemy adaptacyjne w szkole dotyczą trudności, jakie dziecko napotyka w procesie przystosowywania się do nowego środowiska szkolnego, zasad, wymagań oraz relacji z nauczycielami i rówieśnikami.
Na trudności adaptacyjne wpływają zarówno osobiste cechy i doświadczenia dziecka, takie jak wcześniejsze uczęszczanie do przedszkola, jak i czynniki środowiskowe.
Utrudniać adaptację może:
- zbyt duża liczba uczniów w szkole i klasie,
- poziom hałasu,
- różnice wiekowe między uczniami,
- wymagający nauczyciele,
- odrzucenie przez rówieśników,
- demotywujący system oceniania,
- zbyt duża ilość zasad do przestrzegania.
Pomóc dziecku w adaptacji może szczera rozmowa z nim, okazywanie akceptacji i zrozumienia i pomoc w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami poza szkołą.
Ważna jest także:
- komunikacja z nauczycielami,
- monitorowanie postępów dziecka,
- jeśli ma trudności w nauce, to zapewnienie mu dodatkowego wsparcia w tym zakresie.
W adaptacji szkolnej może także pomóc rozwijanie zainteresowań dziecka i jego aktywność w zajęciach pozalekcyjnych.
Warto poszukać specjalisty, gdy dziecko doświadcza problemów adaptacyjnych, które objawiają się zmianami w zachowaniu, takimi jak:
- obniżenie nastroju,
- problemy ze snem lub apetytem,
- wycofanie się,
- niechęć do rozmowy o szkole,
- odmowa chodzenia do szkoły,
- (w sytuacjach ekstremalnych) samookaleczenia,
- wagary,
- agresja.


Wczesna interwencja, wizyta u psychologia dziecięcego i otrzymane ze strony tego specjalisty wsparcie mogą zapobiec pogłębianiu się problemów adaptacyjnych i pomóc dziecku w pełnym wykorzystaniu jego potencjału w szkole.