Stres to zjawisko, z którym spotykamy się na co dzień. Związane jest zarówno z codziennymi wyzwaniami, na przykład w pracy czy w rodzinie, jak i z traumatycznymi wydarzeniami, jakich doznajemy w życiu, takich jak strata bliskiej osoby, konflikty małżeńskie czy poważne choroby. Najczęściej potrafimy sobie z nim poradzić, jednak zdarza się, że stres powoduje różnorodne zaburzenia. Można do nich zaliczyć zespół stresu pourazowego (PTSD), zaburzenia adaptacyjne czy amnezję dysocjacyjną.
Zespół stresu pourazowego (PTSD)
Zespół stresu pourazowego dotyczy osób, które doświadczyły różnorodnych traumatycznych zdarzeń. PTSD dotyka osoby, które
- brały udział w działaniach wojennych,
- przeżyły poważny wypadek,
- przeżyły stan zagrożenia życia.
Zdarzenia te powracają natrętnie w ich wspomnieniach i wyobrażeniach. Towarzyszą temu zaburzenia snu, stany lękowe oraz ciągły stan napięcia, który uniemożliwia normalne funkcjonowanie.
Natomiast złożony zespół stresu pourazowego może dotyczyć osób, które dotknęły długotrwałe lub powtarzające się traumatyczne wydarzenia, na przykład związane z:
- przemocą domową,
- molestowaniem seksualnym (zwłaszcza w dzieciństwie)
- gwałtem.
Często konsekwencją takiego zaburzenia jest poczucie winy i wstydu oraz przekonanie o własnej bezwartościowości i nieudolności. W rezultacie osoby przeżywające PTSD nie mogą nawiązać bliskich relacji z innymi, odczuwają też problemy we wszystkich obszarach życia.




Zaburzenia adaptacyjne
Zaburzenia adaptacyjne obejmują objawy, które pojawiły się jako reakcja na stresujące wydarzenie w ciągu 3 miesięcy od jego wystąpienia. Mogą obejmować cierpienie psychiczne i trudności w funkcjonowaniu w sferze społecznej, zawodowej i osobistej. Osoby, których dotyka to zaburzenie:
- doświadczają lęku,
- spadku lub wahania nastroju,
- są drażliwe,
- łatwo wybuchają gniewem.
Zdarza się, że wdają się w bójki, zaniedbują swoje obowiązki.
Takie skutki mogą powodować nie tylko wydarzenia określane jako traumatyczne, ale także takie, które wywołują znaczącą zmianę w życiu, takie jak na przykład:
- ślub,
- rozwód,
- narodziny dziecka,
- przeprowadzka,
- utrata pracy
- problemy finansowe.
To, czy tego typu zdarzenia wywołają zaburzenia adaptacyjne, zależy od wielu czynników, na przykład od indywidualnej odporności psychicznej czy możliwości otrzymania wsparcia społecznego.
Amnezja dysocjacyjna
Amnezja, czyli niepamięć, polega na częściowym lub całkowitym zapomnieniu pewnych zdarzeń czy przeżyć życiowych. Natomiast amnezja dysocjacyjna, inaczej psychogenna, pojawia się zwykle w konsekwencji niezwykle stresujących lub traumatycznych doświadczeń. Może dotyczyć
- udziału w katastrofie,
- w walce,
- ciężkiego pobicia.
Jest to reakcja obronna organizmu, której celem jest wyparcie ze świadomości przykrych doznań i utrzymanie w ten sposób równowagi psychicznej. Występuje wtedy, gdy dana osoba nie jest w stanie poradzić sobie z przeżywaniem silnego lęku.