Zaburzenia zachowania (ADHD)
niespokojny umysł, kreatywne serce, ciągła gotowość do działania
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to zaburzenie neurorozwojowe. Rozpoczyna się w dzieciństwie i charakteryzuje się:
- nadmierną ruchliwością,
- zaburzeniami koncentracji
- impulsywnością.
Osoby z ADHD mogą także odczuwać nadmierny niepokój, mieć trudności z usiedzeniem w miejscu, a także mówić lub robić rzeczy bez wcześniejszego przemyślenia.


ADHD wpływa na różne funkcje mózgu, zmienia takie procesy jak:
- uczenie się,
- komunikacja,
- ruch,
- emocje,
- uwaga.
Zwykle objawy ADHD obserwuje się w dzieciństwie i mogą one trwać przez całe życie, wpływając na wiele sfer życia, w tym:
- edukację,
- pracę,
- relacje.
Przyjmuje się, że u około 60 procent dzieci objawy ADHD utrzymują się w wieku dorosłym.
Osoby z ADHD mogą być inteligentne, energiczne i kreatywne, ale doświadczają trudności, które mogą prowadzić do takich zaburzeń jak stany lękowe, depresja czy nadużywanie substancji psychoaktywnych.
Z ADHD mogą współwystępować inne zaburzenia neurorozwojowe na przykład spektrum autyzmu, problemy z koordynacją ruchową, zaburzenia mowy, zespół Tourette’a, dysleksja i dyskalkulia.
Zespół nadpobudliwości ruchowej (ADHD) u dzieci
Objawy ADHD można zaobserwować już we wczesnym dzieciństwie, a nawet w okresie prenatalnym.
Dziecko z ADHD:
- jest ciągle pobudzone,
- ma trudności z dostosowaniem swojego zachowania do okoliczności,
- bywa głośne,
- nie potrafi odpoczywać w ciszy,
- ma problem z czekaniem na swoją kolej,
- przeszkadza i przerywa innym,
- wyrywa się do odpowiedzi.
U nastolatków może pojawić się uczucie wewnętrznego niepokoju.


Leczenie ADHD jest dostosowywane do wieku dziecka, nasilenia objawów oraz obecności innych dolegliwości. Najczęściej zaleca się psychoedukację, czyli zapoznanie opiekunów z zalecanymi sposobami postępowania z dzieckiem, interwencje behawioralne, polegające na ustaleniu zasad postępowania podczas problematycznych zachowań oraz metody zwiększające zdolność koncentracji, psychoterapię, trening umiejętności społecznych oraz integrację sensoryczną. Ważne jest, aby zapewnić dziecku z ADHD uporządkowane i stabilne środowisko, ograniczać bodźce, mówić jasno i wyraźnie oraz być cierpliwym.
Zespół nadpobudliwości ruchowej (ADHD) u dorosłych
U dorosłych z ADHD objawy mogą być nieco inne niż u dzieci, nie jest tak zauważalna nadaktywność i impulsywność, natomiast pojawia się wewnętrzny niepokój, problemy z odprężeniem się lub nadmierna rozmowność. Aktywność może przejawiać się jako niepokój ruchowy.


Osoby dorosłe z ADHD:
- mają trudności z koncentracją i skupieniem się podczas rozmów, wykładów lub czytania,
- mają trudności w realizacji poleceń,
- unikają zadań wymagających wysiłku umysłowego,
- łatwo się rozpraszają przez bodźce zewnętrzne.
- bywają nadmiernie drażliwe,
- mają niskie poczucie wartości,
- nie kontrolują emocji,
- są niecierpliwe
- obserwuje się u nich wahania nastroju.
Diagnozę ADHD u dorosłych stawia psychiatra specjalizujący się w zaburzeniach neurorozwojowych, po wcześniejszych badaniach psychologicznych. Aby stwierdzić ADHD u osoby dorosłej, objawy muszą występować przed 12 rokiem życia i ujawniać się w różnych sferach życia, takich jak dom, praca, szkoła, relacje z rodziną i przyjaciółmi.
Podczas leczenia stosuje się leki psychostymulujące, psychoterapię i psychoedukację. Pomocna bywa terapia rodzinna oraz wsparcie w organizacji codziennych aktywności.