Zaćma wtórna – przyczyny, objawy, metody leczenia

Zaćma wtórna, znana również jako zmętnienie tylnej torebki soczewki, jest jednym z najczęstszych następstw operacji usunięcia zaćmy. Choć jej nazwa i objawy mogą wskazywać na powrót choroby pierwotnej, to w rzeczywistości zachodzi tutaj inny proces, który dotyczy jedynie torebki soczewki. Co więcej, dzięki postępowi w technice medycznej, z pomocą lasera możemy szybko wyleczyć Pacjenta. Dowiedz się, jakie są przyczyny, objawy i metody leczenia zaćmy wtórnej!

Jak powstaje zaćma wtórna?

W trakcie standardowego leczenia zaćmy metodą fakoemulsyfikacji usuwa się naturalną, zmętniałą soczewkę, a w jej miejsce umieszcza się implant – sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową. Aby mogła ona utrzymywać się stabilnie na swoim miejscu, w oku zachowuje się tylną torebkę soczewki. To właśnie w tym miejscu u części pacjentów z czasem dochodzi do namnażania się komórek nabłonka i ich migracji na powierzchnię pozostawionej torebki, co wywołuje ponowne pogorszenie widzenia. Zjawisko to nazywane jest zaćmą wtórną, która może ujawnić się po kilku miesiącach lub nawet latach od zabiegu.

Zaćma wtórna – przyczyny

Przyczyną rozwijania się zaćmy wtórnej są naturalne procesy zachodzące w oku po operacji, niezależne od przebiegu samej operacji. Po usunięciu zmętniałej soczewki organizm rozpoczyna proces regeneracji tkanek, który u części pacjentów może odbywać się w sposób nadmiernie intensywny. Sprzyja to aktywowaniu i namnażaniu komórek nabłonka soczewki oraz produkcji substancji prowadzących do włóknienia i stopniowego mętnienia tylnej torebki (PCO).

Należy zauważyć, że na przestrzeni lat zidentyfikowano dodatkowe czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaćmy wtórnej. Należą do nich m.in.:

• wiek pacjenta – młodsi pacjenci częściej doświadczają proliferacji komórek na torebce soczewki,
• choroby ogólnoustrojowe takie jak cukrzyca i inne choroby metaboliczne, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, czy atopowe zapalenie skóry
• współistniejące choroby oczu takie jak przebyte zapalenie błony naczyniowej, urazy oczu w przeszłości, retinopatia cukrzycowa, jaskra czy wysoka krótkowzroczność
• rodzaj materiału, z którego wykonana jest wszczepiona soczewka – niektóre modele soczewek wewnątrzgałkowych zmniejszają ryzyko PCO,
• zaburzenia gojenia lub predyspozycje indywidualne

Zaćma wtórna – objawy

Zaćma wtórna powoduje dolegliwości bardzo podobne do tych, które pojawiały się przed operacją usunięcia pierwotnej zaćmy. Zmętnienie torebki rozwija się stopniowo, dlatego pacjent może zacząć odczuwać pogorszenie jakości widzenia dopiero po pewnym czasie od zabiegu.

Najczęstsze objawy obejmują:

• obniżenie ostrości widzenia – trudności w czytaniu, oglądaniu telewizji czy rozpoznawaniu szczegółów zarówno z bliska, jak i z daleka,
• zamglone widzenie – wrażenie patrzenia przez mgłę, szczególnie nasilone przy słabym świetle,
• gorsze postrzeganie kolorów – barwy wydają się wyblakłe i mniej wyraźne,
• osłabione widzenie kontrastów i konturów – problemy z dostrzeganiem szczegółów w cieniu, o zmierzchu lub w trudnych warunkach oświetleniowych,
• podwójne widzenie – widzenie dwóch obrazów pojedynczego przedmiotu podczas obserwacji jednym okiem.

Pojawienie się takich objawów wymaga konsultacji z okulistą, by potwierdzić przyczynę pogorszenia wzroku i wykluczyć inne choroby, takie jak obrzęk plamki, który może dawać podobne symptomy.

Diagnostyka zaćmy wtórnej

Rozpoznanie zaćmy wtórnej zwykle opiera się na standardowym badaniu okulistycznym. Podczas wizyty specjalista korzysta z lampy szczelinowej, czyli mikroskopu okulistycznego, który umożliwia precyzyjne obejrzenie tylnej torebki soczewki i wykrycie ewentualnych zmętnień. W niektórych sytuacjach, dla dokładniejszej oceny struktur oka przed planowanym zabiegiem usunięcia zaćmy wtórnej, lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak USG oka.

Na czym polega leczenie zaćmy wtórnej?

Zaćma wtórna nie wymaga ponownego przeprowadzenia operacji chirurgicznej. Jej leczenie odbywa się za pomocą procedury zwanej kapsulotomią tylnej torebki soczewki – to małoinwazyjny i bezbolesny dla pacjenta zabieg, który wykonuje się metodą laserową (laser YAG)  w trybie ambulatoryjnym.

Przygotowanie do zabiegu

Przed rozpoczęciem zabiegu specjalista odpowiednio przygotowuje oko, aby cała procedura przebiegała bezpiecznie i precyzyjnie. Najpierw podawane są krople rozszerzające źrenicę. Kolejnym etapem jest znieczulenie powierzchni oka za pomocą kropli i umieszczenie na oku specjalnej soczewki kontaktowej, która stabilizuje oko oraz pozwala wiązce lasera działać z maksymalną dokładnością. Aby zapewnić odpowiednie przyleganie soczewki, powierzchnię oka pokrywa się gęstym żelem. Po zabiegu pacjent może mieć wrażenie obecności resztek żelu pod powieką – jest to całkowicie normalne zjawisko i ustępuje samoistnie podczas wypłukiwania się preparatu wraz z łzami.

Jak przebiega laserowe usuwanie zaćmy wtórnej?

W trakcie zabiegu pacjent siedzi przed lampą szczelinową, której działanie jest zintegrowane z urządzeniem emitującym wiązkę światła laserowego. Takie rozwiązanie zapewnia doskonały wgląd w struktury oka, a przy tym pozwala precyzyjnie sterować laserem. Skoncentrowana wiązka światła poprzez serię precyzyjnych impulsów delikatnie nacina zmętniałą tylną torebkę soczewki formując w niej otwór za centralną częścią sztucznej soczewki i przywracając przezierność ośrodków optycznych. Laser YAG umożliwia przeprowadzenie zabiegu w kilka minut działając wewnątrz oka bez naruszania jego powierzchni. Podczas zabiegu pacjent proszony jest o pozostawanie w bezruchu i stosowanie się do poleceń lekarza – pozwala to przeprowadzić procedurę szybko i ograniczyć ryzyko powikłań do minimum.

Zalecenia po kapsulotomii laserowej

Po zakończonej procedurze, ze względu na wcześniejsze podanie kropli rozszerzających źrenicę, przez kilka godzin mogą utrzymywać się takie objawy jak światłowstręt i pogorszenie ostrości widzenia. Dlatego bezpośrednio po zabiegu nie należy prowadzić samochodu, obsługiwać maszyn ani wykonywać czynności wymagających precyzyjnego widzenia. Dobrze, aby pacjent wracał do domu w towarzystwie bliskiej osoby.

Kapsulotomia nie wymaga zakładania opatrunku, a widzenie poprawia się stopniowo w ciągu kilku godzin do kilku dni.

Czy zaćma wtórna może się powtórzyć?

Zdecydowana większość pacjentów poddanych kapsulotomii YAG nie doświadcza ponownego zmętnienia torebki soczewki. Zabieg wykonuje się raz i zapewnia on trwały efekt. Ryzyko nawrotu istnieje jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. u osób z ciężkimi chorobami zapalnymi oczu.