Czym jest biorytm człowieka i jak działa zegar biologiczny

Masz czasem wrażenie, że Twój organizm nie chce podporządkować się ułożonemu przez Ciebie planowi dnia? Nie potrafisz zrozumieć czemu raz masz lepszy, a innym razem gorszy nastrój? Możliwe, że stoi za tym rytm biologiczny Twojego ciała.

Czym jest biorytm?

Teoria biorytmu, jako serii cyklów liczonych metodami matematycznymi od daty urodzenia, została opracowana przez niemieckiego lekarza laryngologa Wilhelm Fliessa pod koniec XIX w. Początkowo zakładała ona dwa równoległe cykle: emocjonalny (trwający 28 dni) i fizyczny (trwający 23 dni). W 1920 Alfred Teltscher, profesor z Uniwersytetu w Innsbrucku, dodał do tego wyróżnienia także cykl intelektualny, który wg jego opracowań trwa 33 dni. Każdy cykl dzieli się na fazę dodatnią i ujemną.

Zgodnie z twierdzeniami swoich autorów, teoria biorytmu człowieka wpływa na podejmowane przez nas decyzje, wydajność pracy, siły witalne, nastój, szybkość przyswajania nowych informacji. Korzystając z specjalnie ułożonego algorytmu można określić w jakiej fazie danego cyklu jesteśmy i w ten sposób lepiej dopasować podejmowane w najbliższym czasie działania.

Wartość naukowa biorytmu

Założenia tak rozumianego biorytmu opierają się wyłącznie na numerologii i operacjach matematycznych, dlatego nie mają nic wspólnego z medycyną. Większość badań mających potwierdzić prawdziwość tej teorii charakteryzuje się błędami metodycznymi lub statystycznymi, a sama teoria uważana jest przez większość naukowców za paranaukę. Terence Hines, współcześnie żyjący neurolog i profesor na Pace University w Nowym Jorku, opublikował specjalny raport dotyczący teorii biorytmu. Powołując się w nim na badania empiryczne, przekonuje, że nie ma żadnych przesłanek potwierdzających wiarygodność przekonań dotyczących wspomnianych rytmów biologicznych. Prawdą za to jest fakt, że czynniki zewnętrzne często oddziałują na nasz organizm i będąc speriodyzowane mogą wywołać powtarzalne reakcje, zamknięte np. w rytm dobowy.

Zegar biologiczny

Zmieniające się w związku z nastaniem dnia lub nocy natężenie ilości światła w otoczeniu powoduje, że nasze ciało wytworzyło sobie pewne ramy czasowe. Dostosowując się do nich, organizm uruchamia automatyczne reakcje, które mają ułatwić nam poprawne funkcjonowanie w ciągu dnia. Niestety nie dostosowując się do swojego rytmu dobowego, można narazić się na nieefektywność w ciągu dnia i bezsenność w nocy. Ponadto rozregulowany zegar biologiczny może doprowadzić do szybszego starzenia się. Dlatego też warto dowiedzieć się jak działa nasz organizm, aby móc zsynchronizować z nim swój plan dnia. Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na ten temat.

Rano

Przed godz. 7.00 ustaje produkcja melatoniny – hormonu odpowiedzialnego za sen, rozpoczyna się praca nadnerczy i zwiększa produkcja kwasów trawiennych, związanych z jedzonym o tej porze śniadaniem. Warto, aby było ono obfite i bogate w węglowodany, ponieważ o tej porze zostaną one najpełniej przetworzone na energię, której tak często brakuje nam na początku dnia. Natomiast w okolicach godz. 10.00 najlepiej pracuje nasza pamięć, co czyni ten moment idealnym na naukę lub przeglądanie wiadomości. Nad ranem nie warto chodzić na siłownię, ponieważ nie jesteśmy o tej porze w szczytowej formie.

Południe

Wraz z nastaniem południa nasz organizm powoli zaczyna nam sygnalizować potrzebę pokarmu poprzez uczucie głodu. Po zjedzonym obiedzie, w okolicach godz. 13.00 następuje energetyczny spadek związany z zatrzymaniem glikenu przez wątrobę. Popołudniu, gdy energia wróci na odpowiedni pułap, osiągamy najlepszy czas na wysiłek fizyczny, również nasza sprawność intelektualna jest wtedy na wysokim poziomie.

Wieczór

W okolicach godziny 18.00 po raz kolejny czujemy głód. Tym sposobem ciało daje nam do zrozumienia, że czas na kolację. Powinna ona być jednak najskromniejszym z głównych posiłków w ciągu dnia. Wraz z nastaniem wieczora słabnie koncentracja i zdolność uczenia się. Dobrze jest przeznaczyć ten czas na odpoczynek. Wraz z upływem czasu organizm przygotowuje się do zapadnięcia w sen.

Zegar biologiczny działa niezależnie od nas i musimy się z tym liczyć. Należy pamiętać, że wskazane ramy czasowe mogą się nieznacznie różnić w zależności od indywidualnych warunków. Warto zatem poznawać swój własny rytm dobowy, aby żyć w zgodzie z samym sobą.