Glukoza – co trzeba o niej wiedzieć?

Dowiedz się jaką rolę w organizmie spełnia glukoza. Sprawdź kiedy badać jej stężenie i jaki jest jej prawidłowy poziom.

Rola glukozy w organizmie człowieka

Glukoza jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wszystkie spożywane węglowodany są przekształcane do glukozy. Jedynie w takiej postaci mogą zostać wykorzystane przed komórki organizmu. Glukoza jest niezbędna do pracy mięśni szkieletowych czy mózgu. Mózg potrzebuje około 130g glukozy dziennie. Glukoza jest też składnikiem koniecznym dla prawidłowego rozwoju płodu. Reguluje przemianę tłuszczy oraz białek, przyspiesza gojenie się ran. W organizmie przekształcana  jest również w inne cukry, np. rybozę, która jest składnikiem DNA czy galaktozę składnik laktozy.

Glukoza – wskazania do badania

Badanie stężenia glukozy jest wskazane:

• w przypadku podejrzenia cukrzycy i objawów hiperglikemii: wzmożone pragnienie, wielomocz, utrata masy ciała, osłabienie, utrata świadomości, nawracające infekcje, wzrost apetytu, senność,
• u osób ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2,
• w celu oceny metabolizmu węglowodanów w przewlekłych chorobach wątroby, ostrym zapaleniu wątroby, ostrym zapaleniu trzustki, akromegalii, niedoczynności i nadczynności kory nadnerczy, w trakcie steroidoterapii, w chorobach tarczycy
• w chorobach tarczycy,
• w otyłości,
• przy nadciśnieniu tętniczym,
• w ciąży,
• w zespole policystycznych jajników (PCOS).

Glukoza – norma

Stężenie glukozy można kontrolować na czczo (glikemia na czczo) lub też w dowolnej porze dnia (glikemia przygodna). Prawidłowa glikemia na  czczo wynosi od 70 do 99 mg/dl. Wartość od 100 do 125 mg/dl oznacza nieprawidłową glikemię na czczo. Natomiast stężenie glukozy powyżej 126 mg/dl wskazuje na występowanie cukrzycy. W przypadku glikemii przygodnej norma wynosi do 200 mg/dl.

Glukoza – co to oznacza niski lub wysoki poziom

Wysoki poziom glukozy we krwi nazywany jest hiperglikemią. Wynika z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. W zależności od wartości stężenia glukozy może oznaczać nieprawidłową glikemię na czczo, nieprawidłową tolerancję glukozy lub cukrzycę. Do objawów hiperglikemii należą:

• zmniejszenie masy ciała,
• wzmożone pragnienie,
• wielomocz,
• osłabienie oraz wzmożona senność,
• pojawienie się zmian ropnych na skórze oraz stanów zapalnych narządów moczowo-płciowych.

Niski poziom glukozy to z kolei hipoglikemia. Diagnozuje się ją przy stężeniu glukozy poniżej 70 mg/dl. Objawia się: uczuciem głodu, bólami brzucha, nudnościami, bólami głowy, nieracjonalnym zachowaniem, zamazaną mową, utratą pamięci, otępieniem, podwójnym widzeniem, tymczasowym paraliżem, napadami drgawek, drżeniem ciała, osłabieniem, palpitacjami serca oraz nadmiernym wydzielaniem potu. Nierozpoznana na czas glikemia może być groźna, gdyż może prowadzić nawet do utraty przytomności.

Źródła:

1. Gumprecht J. et al. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Diabetologia Praktyczna 2018: 4 (1).

2. Cummings J. H., Stephen A. M. Carbonhydrate terminology and classification. Eur J Clin Nutr 2007; 61: 5-18.

3. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for carbohydrates and dietary fibre. EFSA Journal 2010; 8(3):1462.