Oczy są zwierciadłem duszy

Kontakt wzrokowy jest jednym z ważniejszych warunków szczerej i efektywnej komunikacji pomiędzy dwiema dorosłymi osobami. Jeszcze większe znaczenie ma w przypadku porozumienia z niemowlętami.

„Spójrz mi w oczy i powiedz to raz jeszcze” - utrzymywanie kontaktu wzrokowego w trakcie rozmowy uznaje się za gwarancję szczerych intencji osób będących na końcach aktu komunikacji. Gdy ktoś boi się nam spojrzeć w oczy, podświadomie czujemy, że z taką osobą raczej się nie dogadamy. Wiadomość dla drugiego człowieka można zawrzeć nawet w jednym spojrzeniu. Stan porozumienia, w którym z drugą istotą rozumną patrzymy sobie w oczy, naukowcy opisują jako swoiste dwustronne połączenie sieciowe (ang. joint networked state). O ile nawiązanie takiego wzrokowego przymierza ułatwia komunikację pomiędzy dorosłymi, to w przypadku komunikacji na linii dorosły-niemowlę o udanym akcie komunikacji bez patrzenia bobasowi w oczy praktycznie nie może być mowy.

Coś, czego uczą się świeżo upieczeni rodzice już w pierwszych godzinach życia dziecka pod lupę wzięła ekipa badaczy z Cambridge, University of East London i Nanyang Technological University z Singapuru. Naukowcy zbadali poziom synchronizacji fal mózgowych u par niemowląt i śpiewających im dorosłych w trzech sytuacjach: gdy kontakt wzrokowy był nieprzerwany, gdy go w ogóle nie było oraz gdy głowa dorosłego była odwrócona, ale jego wzrok skierowany był w kierunku oczu dziecka. W trzecim oraz – w szczególności – pierwszym przypadku dzieci znacznie częściej wokalizowały i dłużej skupiały się na rodzicu. Poziom synchronizacji na poziomie neuronowym wykazany w badaniu EEG również był o wiele wyższy w tych przypadkach niż w sytuacji, gdy dorosły wodził wzrokiem po otoczeniu.

Badania potwierdzają wnioski dotyczące znaczenia kontaktu wzrokowego z matką dla rozwoju osobowościowego dziecka, wysnute po rewolucyjnym eksperymencie przeprowadzonym kilkanaście lat temu przez zespół prof. Marka Daddsa z University of New South Wales School of Psychology. Przez wiele lat śledził on wpływ nacechowanego emocjonalnie matczynego spojrzenia na dzieci, do czego używał między innymi specjalistycznego sprzętu śledzącego ruch gałki ocznej. Badacze zgadzają się co do tego, że „patrzenie z miłością” na dziecko zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia w jego późniejszym życiu problemów z empatią, zachowaniem agresywnym i antyspołecznym. Im wcześniej dzieci poczują troskę płynącą od rodzica, tym lepiej.

  Patrzmy więc swoim dzieciom w oczy jak najczęściej. Ich rozwój emocjonalny i społeczny rozpoczyna się już z pierwszym spojrzeniem!