Płaskostopie może prowadzić do szeregu dysfunkcji i problemów związanych także z kolanami, biodrami czy kręgosłupem. Jak wygląda leczenie? Jakie ćwiczenia wykonywać?

Na najważniejsze pytania dotyczące płaskostopia u dzieci odpowiada fizjoterapeuta Enel-Med mgr. Sebastian Olejniczak z poznańskiego Oddziału Kupiec Poznański.

Czym jest płaskostopie?

Płaskostopie to zaburzenie polegającym na zniesieniu łuków wysklepiających stopę, przede wszystkim łuku poprzecznego i łuków podłużnych. Polega to na tym, że zamiast wyrzeźbionej stopy z wyraźnym wysklepieniem, gdzie szczególnie łuk podłużno-przyśrodkowy jest wyraźnie zarysowany, stopa jest płaska. Nie są widoczne i zarysowane łuki, co w konsekwencji może powodować szereg dysfunkcji. Mogą wystąpić bóle w obrębie stopy, ale też mogą się przekładać na bóle kolan, miednicy, bioder czy kręgosłupa. To bóle o charakterze wstępującym - coś, co zaczyna się w stopie, może z czasem migrować w górę naszego ciała.

Jak wygląda leczenie?

Jeśli chodzi o korekcję płaskostopia, należy robić jak najwcześniej, od tego w znacznej mierze zależy skuteczność leczenia. Jeśli u dziecka zauważymy, że stopy nie są odpowiednio zarysowane warto odwiedzić fizjoterapeutę lub lekarza, który sprawdzi czy mamy do czynienia z płaskostopiem funkcjonalnym czy strukturalnym. Im wcześniej podejmie się leczenie tym lepiej. 

Na czy polega płaskostopie funkcjonalne?

Płaskostopie funkcjonalne polega na tym, że gdy stoimy mamy stopy płaskie, ale kiedy się siada i nie działa już na nie ciężar całego ciała, płaskostopie znika. To wynika przede wszystkim z zaburzeń funkcji stopy - osłabienia aparatu więzadłowego i mięśni, które nie podtrzymują prawidło kości budujących stopę. Warto przypomnieć, że stopę buduje aż 26 kości, w obrębie samej stopy przebiega ponad sto rodzajów więzadeł, ścięgien i mięśni - to z anatomicznego punktu widzenia struktura bardzo zaawansowana. 

Czym różni się płaskostopie funkcjonalne od strukturalnego?

Płaskostopie strukturalne to zaburzenie, podczas którego sytuacja w której niezależnie od tego czy siedzimy czy stoimy nie są zarysowane łuki wysklepiające stopę. Najczęściej jest to związane z problemem anatomicznym, np. jakimś zaburzeniem kości wysklepiającym stopę. Tu same ćwiczenia nie będą już skuteczne.

Jak ćwiczy się przy płaskostopiu funkcjonalnym?

Ćwiczenia przeciw płaskostopiu to przede wszystkim trening tzw. krótkiej stopy. To trening krótkich mięśni wyścielających podeszwową część stopy. To mięśnie choćby międzykostne, które przy płaskostopiu funkcjonalnym są często osłabione i nie podtrzymują kości. Ćwiczenia polegają głównie na różnego rodzaju ruchach, np. na ruchach chwytnych palców, które mobilizują stopę do pracy. Próbujemy poruszać palcami, symulować grę na pianinie i inne tego typu aktywności. Pamiętajmy, że stopa może pełnić dokładnie taką samą funkcję chwytną czy manipulacyjną jak ręka. 

Czy ćwiczenia można wykonywać także w domu?

Oczywiście, należy ćwiczyć także w domu. Ważne jednak, by najpierw fizjoterapeuta zademonstrował jak to się robi. Na początek ćwiczyć powinno się  pod okiem rehabilitanta. Niektóre ćwiczenia wymagają kontroli fizjoterapeutycznej, dlatego warto co pewien czas zgłosić do specjalisty. Sprawdzamy wtedy czy wszelkie ruchy są prawidłowo wykonywane, patrzymy jakie są ich efekty, co pewien czas dokłada się także nowe ćwiczenia. 

Czy chodzenie na boso może pomagać?

Czasami przyczyną płaskostopia funkcjonalnego może być to, że dzieci za mało chodzą bez obuwia. Wtedy, szczególnie latem warto zachęcać dziecko do poruszania się na boso, po trawie, piasku, po kamyczkach. To stymuluje do pracy mięśnie i więzadła, z  pewnością będzie to dobra forma treningu i sposób, by te mięśnie wzmocnić.