Płaskostopie u dzieci

Płaskostopie u dzieci to bardzo poważny problem, który może prowadzić do wielu dysfunkcji i problemów związanych także z kolanami, biodrami czy kręgosłupem. Jak leczy się płaskostopie u dziecka? Jakie ćwiczenia na płaskostopie powinien wykonywać mały pacjent?

Na najważniejsze pytania dotyczące płaskostopia u dzieci odpowiada fizjoterapeuta Enel-Med mgr Sebastian Olejniczak z poznańskiego oddziału Kupiec Poznański, który zajmuje się m.in. leczeniem wad postawy u dzieci oraz rehabilitacją dzieci i młodzieży.

Czym jest płaskostopie?

Mgr Sebastian Olejniczak, fizjoterapeuta Enel-Med: Płaskostopie to zaburzenie polegające na zniesieniu łuków wysklepiających stopę, przede wszystkim łuku poprzecznego i łuków podłużnych. Zamiast wyrzeźbionej stopy z wyraźnym wysklepieniem, gdzie szczególnie łuk podłużno-przyśrodkowy jest mocno zarysowany, widzimy stopę płaską, co w konsekwencji może powodować wiele dysfunkcji. U pacjenta mogą wystąpić bóle w obrębie stopy, ale też bóle kolan, miednicy, bioder czy kręgosłupa. To bóle o charakterze wstępującym – coś, co zaczyna się w stopie, może z czasem migrować w górę naszego ciała.

Jak wygląda leczenie?

S.O.: Płaskostopie u dzieci należy leczyć jak najszybciej. Od tego w znacznej mierze zależy skuteczność terapii. Jeśli zauważymy, że stopy dziecka nie są odpowiednio zarysowane, warto odwiedzić fizjoterapeutę lub lekarza, który sprawdzi, czy mamy do czynienia z płaskostopiem funkcjonalnym, czy strukturalnym. Im wcześniej podejmie się leczenie, tym lepiej.

Czym jest płaskostopie funkcjonalne?

S.O.: Płaskostopie funkcjonalne polega na tym, że gdy stoimy, mamy stopy płaskie, ale kiedy siadamy i nie działa już na nie ciężar całego ciała, płaskostopie znika. To wynika przede wszystkim z zaburzeń funkcji stopy – osłabienia aparatu więzadłowego i mięśni, które nie podtrzymują prawidłowo kości budujących stopę. Warto przypomnieć, że stopę buduje aż 26 kości, a w jej obrębie przebiega ponad sto rodzajów więzadeł, ścięgien i mięśni – z anatomicznego punktu widzenia to bardzo zaawansowana struktura.

Czym różni się płaskostopie funkcjonalne od strukturalnego?

S.O.: Płaskostopie strukturalne to zaburzenie, w przebiegu którego – niezależnie od tego, czy siedzimy, czy stoimy – nie są zarysowane łuki wysklepiające stopę. Najczęściej jest to związane z problemem anatomicznym, np. zaburzeniem kości wysklepiającym stopę. Tu same ćwiczenia na płaskostopie u dzieci nie będą już skuteczne.

Jak ćwiczy się przy płaskostopiu funkcjonalnym?

S.O.: Ćwiczenia na płaskostopie to przede wszystkim trening tzw. krótkiej stopy, czyli mięśni wyścielających podeszwową część stopy. To np. mięśnie międzykostne, które przy płaskostopiu funkcjonalnym często są osłabione i nie podtrzymują kości. Ćwiczenia polegają głównie na różnego rodzaju ruchach, np. na chwytnych palców, które mobilizują stopę do pracy. Próbujemy poruszać palcami, symulować grę na pianinie i wykonywać inne aktywności tego typu. Pamiętajmy, że stopa może pełnić dokładnie taką samą funkcję chwytną czy manipulacyjną jak ręka.

Czy ćwiczenia można wykonywać także w domu?

S.O.: Oczywiście, ćwiczenia na płaskostopie u dzieci powinno się wykonywać również w domu. Ważne jednak, by najpierw fizjoterapeuta zademonstrował, jak to się robi. Na początek powinno się ćwiczyć pod okiem rehabilitanta. Niektóre ćwiczenia wymagają kontroli fizjoterapeutycznej, dlatego warto co pewien czas zgłosić się do specjalisty. Sprawdzamy wtedy, czy wszelkie ruchy są prawidłowo wykonywane, obserwujemy, jakie są ich efekty, co pewien czas dokłada się także nowe ćwiczenia.

Czy chodzenie boso również może pomagać?

S.O.: Czasami przyczyną płaskostopia funkcjonalnego może być to, że dzieci za mało chodzą bez obuwia. Wtedy, szczególnie latem, warto zachęcać dziecko do poruszania się na bosaka po trawie, piasku czy kamyczkach. To stymuluje do pracy mięśnie i więzadła. Z pewnością będzie to dobra forma treningu i doskonały sposób na wzmocnienie mięśni!