Koronawirus - czy ponowne zachorowanie jest możliwe?

Pandemia COVID-19 w szybkim tempie rozprzestrzeniła się niemal na całym świecie wywołując stale rosnącą liczbę zakażeń i zgonów. Każdego dnia pojawiają się nowe doniesienia na temat wirusa SARS-CoV-2, przebiegu wywołanej przez niego choroby i możliwości jej leczenia, a także rokowania po przebyciu COVID-19. Niestety w informacyjnym gąszczu funkcjonuje także coraz więcej mitów na temat choroby, nierzadko trudnych do odróżnienia od sprawdzonej wiedzy. Często pojawiają się także pytania – czy u osób, które przebyły COVID-19 rozwija się trwała odporność na ponowne zakażenie czy jednak jest ona tylko czasowa? Czy jeśli dojdzie do kolejnego zachorowania ma ono łagodniejszy czy wręcz przeciwnie cięższy przebieg? Osoby, które przechorowały COVID-19 zastanawiają się czy mogą bezpiecznie poruszać się w przestrzeni publicznej i czy w dalszym ciągu powinny stosować dodatkowe środki ochrony przed zachorowaniem? Odpowiedź na te pytania jest przedmiotem wielu prowadzonych od początku pandemii badań naukowych, jednak na pełne wyjaśnienie będziemy musieli trochę poczekać. Wiele obserwacji klinicznych wymaga czasu, który musi upłynąć, aby można było potwierdzić lub wykluczyć pierwotnie postawione hipotezy. Dowiedz się, co wiadomo na temat możliwości ponownego zakażenia koronawirusem, a także czy i jak się chronić po przebyciu COVID-19.

Koronawirus - ponowne zakażenie jako realne ryzyko

Realna ocena ryzyka ponownego zachorowania na COVID-19 jest trudna, ze względu na fakt, że wirus jest całkiem nowym patogenem, a zachorowania obserwuje się dopiero od kilkunastu miesięcy. Wiadomo jednak, że jest to możliwe, na podstawie przypadków reinfekcji opisywanych przez grupy lekarzy z całego świata. W skali wszystkich potwierdzonych zachorowań, były to jednak pojedyncze zdarzenia, dlatego trudno na ich podstawie wnioskować, że taka sytuacja może się wydarzyć u każdej osoby, która przebyła infekcję COVID-19. Dotychczas poznaliśmy wiele chorób zakaźnych, po których przechorowaniu rozwija się pełna odporność na ponowne zakażenie. Jednak niewielki odsetek osób wytwarza na nie odporność tylko czasową lub nie wytwarza jej wcale, co może być związane ze współistniejącym defektem układu odpornościowego. To pokazuje jak ostrożnie należy podchodzić do wszelkich doniesień, ponieważ wiele aspektów chorób wymaga długoczasowej obserwacji.

Na dzień dzisiejszy możemy powiedzieć, że ponowne zakażenia są możliwe, zostały zaobserwowane i potwierdzone m.in. w USA, Wielkiej Brytanii czy Hongkongu. Nie znamy jeszcze odpowiedzi na pytanie jak często się to zdarza, czy jest normą, czy dotyczy raczej pojedynczych, wyjątkowych sytuacji. Trudno też określić, jaki będzie przebieg kliniczny kolejnej infekcji – u części opisanych pacjentów objawy były łagodniejsze, u innych wręcz odwrotnie.

Ponowne zakażenie koronawirusem - po jakim czasie?

Jeżeli już wiadomo, że do ponownego zachorowania może dojść, to pojawia się kolejne pytanie – po jakim czasie od pierwszej infekcji może się to wydarzyć? W tej kwestii również nie mamy jak dotąd jednoznacznej odpowiedzi. U jednego z opisywanych pacjentów, 25-letniego lekarza z Wielkiej Brytanii kolejna infekcja SARS-CoV-2 wystąpiła po pół roku od pierwszej, miała także łagodniejszy przebieg i trwała krócej. Zupełnie inaczej wyglądała reinfekcja u pacjenta z USA, również zdrowego mężczyzny w tym samym wieku, u którego doszło do znacznie cięższego przebiegu z koniecznością pobytu w szpitalu. Co więcej drugie zachorowanie wystąpiło bardzo szybko – po miesiącu od zakończenia pierwszego epizodu. Tak różny przebieg powtórnych zachorowań znacznie  utrudnia ocenę pod kątem ryzyka reinfekcji. Może być to związane z niedoborami odporności u tych konkretnych pacjentów, ale także z zakażeniem się innym szczepem (serotypem) koronawirusa, na który nie działają wytworzone przeciwciała. W przypadku drugiego chorego, podejrzewano także, że to intensywna odpowiedź immunologiczna  po przebyciu pierwotnego zakażenia spowodowała znaczne nasilenie objawów. Taka zależność obserwowana jest np. w zakażeniach wirusem dengi. 

Być może jednak opisane przypadki stanowią wyjątek w całej populacji zdolnej do rozwoju trwałej odporności. Przemawia za tym ich niewielka liczba w stosunku do ogólnej liczby rozpoznanych jak dotąd przypadków. Wiemy także, że po przechorowaniu nasz organizm jest zdolny do produkcji przeciwciał, które w wykrywalnych stężeniach mogą się utrzymywać przez kilka miesięcy. Najprawdopodobniej powstają w nim także tzw. limfocyty pamięci, czyli komórki układu odpornościowego „zapamiętujące” patogen i zdolne do szybkiego wytworzenia przeciwciał przeciw niemu w przypadku kolejnej styczności nawet po wielu latach. Z uwagi na krótki okres obserwacji wirusa SARS-CoV-2 są to jednak na razie hipotezy wymagające potwierdzenia.

Koronawirus ponowne zarażenie - jak go uniknąć?

Dopóki nie uda się w pełni wyjaśnić mechanizmu powtórnego zakażenia i ocenić realnego ryzyka, warto stosować znane i skuteczne środki ochrony przed zakażeniem. Choć dla wielu ozdrowieńców przebycie choroby wydaje się końcem zmagań z noszeniem maseczki, izolacją społeczną, koniecznością ograniczenia aktywności zawodowej, rozrywek i hobby, przesadny optymizm nie jest wskazany i warto zachować jak największą ostrożność. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy wpadać w panikę oczekując kolejnego zakażenia lub nawrotu choroby. Wystarczy, że zastosujemy proste zasady ochrony, które są identyczne jak w przypadku pierwszego zakażenia i obejmują: zachowanie bezpiecznego dystansu od innych osób, częstą dezynfekcję rąk oraz noszenie masek zakrywających nos i usta oraz zdrowy styl życia. Utrudniają one nieco codzienne funkcjonowanie, ale są sprawdzonym sposobem na uniknięcie choroby i potencjalnych powikłań.

Żródła:

1. Yahav D, Yelin D, Eckerle I, et al. Definitions for COVID-19 reinfection, relapse and PCR re-positivity. Clin Microbiol Infect [Internet]. 2020; Available from: http://dx.doi.org/10.1016/j.cmi.2020.11.028.
2. West J, Everden S, Nikitas N. A case of COVID-19 reinfection in the UK. Clin Med [Internet]. 2020; Available from: http://dx.doi.org/10.7861/clinmed.2020-0912.
3. Nag DS, Chaudhry R, Mishra M, et al. A Prospective Study on Rapidly Declining SARS-CoV-2 IgG Antibodies Within One to Three Months of Testing IgG Positive: Can It Lead to Potential Reinfections? Cureus. 2020;12:e11845.
4. Arteaga-Livias K, Panduro-Correa V, Pinzas-Acosta K, et al. COVID-19 reinfection? A suspected case in a Peruvian patient. Travel Med Infect Dis. 2020;101947.
5. Alizargar J. Risk of reactivation or reinfection of novel coronavirus (COVID-19). J. Formos. Med. Assoc. 2020. p. 1123.
6. Tillett RL, Sevinsky JR, Hartley PD, et al. Genomic evidence for reinfection with SARS-CoV-2: a case study. Lancet Infect Dis [Internet]. 2020; Available from: http://dx.doi.org/10.1016/S1473-3099(20)30764-7.
7. Ghali A, Rico-Mesa JS, Nashawi M, et al. Cases and etiologies of suspected COVID-19 reactivation. Qatar Med J. 2020;2020:26.