Na czym polegają e-zwolnienia? Jakie korzyści dają pacjentom? Odpowiada dr n. med. Michał Florczak, kierownik medyczny medycyny wyjazdowej i interwencyjnej, telemedycyny oraz ambulatoryjnej pomocy doraźnej Enel-Med. 

Na czym polega e-zwolnienie? 

E-zwolnienie jest nowym narzędziem, które pomaga lekarzowi w procesie orzekania o czasowej niezdolności chorego do pracy. Lekarz podczas konsultacji pacjenta zarówno w gabinecie stacjonarnym, jak i podczas wizyty telemedycznej, loguje się na stronie ZUS-u, aby wypełnić orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy. „Podpisuje” je elektronicznie, a następnie zwolnienie bezpośrednio trafia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo jest ono zapisane w panelu lekarza i nie wymaga żadnego druku. Zaletą e-zwolnień jest między innymi to, że pracodawca otrzymuje je niemal od razu. Nie mamy już do czynienia z sytuacją, gdy pacjent musiał donieść zwolnienie do pracodawcy w ciągu 7. dni od jego otrzymania. Centrum Medyczne Enel-Med, jako pierwsza firma w Polsce wystawia e-zwolnienia po konsultacji telemedycznej. 

W jakim przypadku? 

Pacjent z objawami np. infekcji górnych dróg oddechowych, czy też nieżytu żołądkowo-jelitowego, może skontaktować się z naszym lekarzem telefonicznie. Po takiej konsultacji lekarz może orzec o czasowej niezdolności do pracy i wystawia pacjentowi e-zwolnienie. Chory może również skonsultować się z lekarzami Centrum Medycznego Enel-Med za pomocą video-rozmowy. Rozwiązania telemedyczne są dużą zaletą, bo nie wymagają od chorego, aby stawił się u nas w placówce medycznej osobiście. Dzięki temu pacjent nie ryzykuje nasilenia objawów oraz nie naraża innych osób na zarażenie. Jako CM Enel-Med dbamy o kwestie epidemiologię, a e-zwolnienia nam w tym bardzo pomagają i rozwiązały sporo problemów w tej kwestii. 

E-zwolnienia lekarskie można wystawiać od 2016 roku, ale dopiero od 1 grudnia br., lekarze będą wystawiać zwolnienia lekarskie tylko w formie elektronicznej. Co uległo zmianie wraz z tym rozporządzeniem? 

Dla lekarzy, którzy już mają pozakładane konta na platformie ZUS, właściwie nic się nie zmienia. Większość lekarzy CM Enel-Med od dawna wystawia elektroniczne zwolnienia. Dla lekarza jest to bardzo wygodne rozwiązanie. Komputeryzacja i cyfryzacja służby zdrowia w tym zakresie, skraca czas, który lekarz musi poświęcić na wystawienie zwolnienia. Najłatwiej jest to sobie zobrazować na następującym przykładzie: jeżeli pacjent pracuje w trzech firmach np. po 1/3 etatu to lekarz musiał wystawić trzy druki zwolnień, przepisywać za każdym razem jego dane wraz z rozpoznaniem choroby. Zakładając, że  lekarz na konsultację lekarską ma 15 minut to samo wypisywanie standardowych zwolnień zajmowało już  kilka. Wystawiając e-zwolnienie, wystarczy że włączę system komputerowy, wpiszę pesel pacjenta, podam daty jego niezdolności do pracy oraz opiszę rozpoznanie choroby, to system sam automatycznie zaciągnie pozostałe dane. To znacznie skraca czas, a ja jestem w stanie w ciągu jednej minuty wystawić zwolnienie lekarskie. Od 1 grudnia 2018 roku każdy pacjent będzie otrzymywał e-zwolnienie, a zaoszczędzony czas normalnie przeznaczany na papierologię, lekarz będzie mógł przeznaczyć dla pacjenta. 

Lekarz takie zwolnienie może wystawić również na smartphone'a? 

Zgadza się. Każdy lekarz może wystawić e-zwolnienie lekarskie na smartphonie i nie potrzebuje do tego korzystać z pomocy komputera. Bardzo dobrze sprawdza się to rozwiązanie podczas wizyt domowych u pacjenta. Nie będą już dostępne tradycyjne bloczki do wypisywania zwolnień i nie będzie można uzyskać wersji papierowej. Natomiast jeśli pacjent sobie zażyczy, to lekarz będzie mógł wydrukować dla niego papierowe zaświadczenie z sytemu ZUS. W praktyce nie będzie mu to i tak potrzebne, bo pracodawca otrzymuje kopię zwolnienia pracownika na swoim profilu. 

Jakie są dla pacjentów najważniejsze korzyści wynikające z obowiązku wystawiania e-zwolnień? 

Przede wszystkim pacjent nie musi nosić ze sobą wystawionego dokumentu. Dodatkowo chory, w pewnych sytuacjach klinicznych podczas e-konsultacji, może otrzymać zwolnienie bez wychodzenia z domu. Dzięki e-zwolnieniom, zmniejszamy ryzyko zakażenia innych osób i samych siebie, czyli ograniczamy ogniska infekcji. W dzisiejszych czasach, w okresie pojawiania się okresowych epidemii grypy, infekcji rotawirusowych, a ostatnio też odry, izolacja samych siebie od innych osób jest tutaj kluczowa. 

Pracodawca od razu otrzymuje informację o wystawionym e-zwolnieniu? 

Tak. Mieliśmy niejedną sytuację w telemedycynie, gdy pacjent w trakcie konsultacji prezentował pewne objawy kliniczne i lekarz uznał, że jest niezdolny do pracy. Lekarz wystawiał zwolnienie, a pracownik powiadomił swojego przełożonego, że odbył konsultację telemedyczną i choroba nie pozwala mu na kontynuowanie pracy, Tego samego dnia udał się na trzydniowe zwolnienie lekarskie. Ważne, aby podkreślić, że pracodawcy otrzymują e-zwolnienia swoich pracowników z momentem ich wystawienia. Natomiast nie oznacza to, że pracodawcy codziennie sprawdzają status zdrowotny swoich pracowników. Dlatego zalecam, aby poinformować o swojej chorobie przełożonych. 

W jakich okolicznościach lekarz nie wydaje e-zwolnienia?  

 Zawsze lekarz orzeka na podstawie swojej wiedzy medycznej. Może stwierdzić chorobę, która nie ma wskazań do wystawienia zwolnienia lekarskiego. Może to być np. brodawka na skórze, niezakaźna, która wymaga konsultacji dermatologicznej, ale nie zwalnia z wykonywania pracy. Niektórzy pacjenci próbują wyłudzić zwolnienie lekarskie, ale te próby wymuszeń zdarzały się częściej przed wprowadzeniem elektronicznych zwolnień lekarskich. Wtedy zwolnienia były wystawiane w dniu stwierdzenia choroby, ale pacjent mógł je donieść w ciągu siedmiu dni. Czyli mógł uzyskać zwolnienie w związku z objawami przeziębienia, wyjechać na tydzień wakacji i dopiero po powrocie przedstawić pracodawcy swoje zwolnienie. Pacjent mógł symulować chorobę, ale nie podlegał żadnej kontroli ZUS-u, bo ten de facto nie wiedział o jego zwolnieniu. Teraz, kiedy ja wystawiam e-zwolnienie, to kopię nie tylko od razu otrzymuje pracodawca, ale też ZUS. Jeśli któryś z tych podmiotów podejrzewa, że pacjent nadużywa zwolnień, od razu może spodziewać się kontroli celem sprawdzenia powodów absencji w pracy. 

Jakie są niedoskonałości e-zwolnień? 

Są pewne problemy, na szczęście niewielkie. Czasami występują problemy z zalogowaniem się do systemu. Jak każdy system komputerowy, tak samo platforma ZUS, wymaga okresowych aktualizacji. Najczęściej informatycy ZUS dokonują ich w nocy, ale proszę pamiętać, że lekarze wtedy także pracują. Gdy lekarz wie o chwilowym braku dostępu do platformy, wówczas powinien sobie wydrukować dodatkowe druki. Podczas wizyty wypełnia je pisemnie, aby po aktualizacji systemu wprowadzić je elektronicznie. To oczywiście wydłuża czas pracy lekarza, ale nie stanowi istotnego problemu dla pacjenta. 

Czy lekarze mają obowiązkowe szkolenia z obsługi tego programu? 

Należy podkreślić, że sam program jest bardzo intuicyjny. Dla lekarzy, którzy biegle posługują się systemami medycznymi, opanowanie podstawowych funkcji oprogramowania do wystawiania elektronicznych zwolnień zajmuje kilka minut. Myślę, że dla tej grupy zawodowej nie ma konieczności jakichś intensywnych szkoleń, tym bardziej, że na stronie ZUS-u są dostępne instruktaże, jak korzystać z tego programu. My, jako firma Enel-Med, wewnętrznie przeszkoliliśmy lekarzy z jego obsługi. W Enel-med. wprowadziliśmy wymóg wystawiania e-zwolnień elektronicznych już 1 maja tego roku.