Grypa to choroba zakaźna, która wywoływana jest przez wirusy. Atakuje górne drogi oddechowe, a jej objawy przypominają wiele innych chorych infekcyjnych. Leczenie grypy jest objawowe, to znaczy, że stosujemy głównie leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Wyjaśniamy, jak się objawia zachorowanie na grypę, ile trwa grypa oraz jak leczyć tę chorobę i jej zapobiegać.

Grypa jest bardzo zaraźliwą chorobą, dlatego zwykle przyjmuje postać epidemii, powtarzającej się co sezon, a także pandemii powtarzających się co kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, które mają zasięg ogólnoświatowy.

Do takich pandemii należała między innymi pandemia grypy z 1918 roku, zwanej grypą hiszpanką, pandemia grypy azjatyckiej z lat 1957-1958, pandemia grypy z Hongkongu z lat 1968-1969 czy pandemia świńskiej grypy z roku 2009.

W Polsce zachorowania na grypę dotyczą co roku od kilkuset tysięcy do kilku milionów osób. Ich szczyt przypada zwykle na okres między styczniem a marcem. 

Zachorowania na grypę – jak się objawiają?

Objawem grypy jest wysoka gorączka, dochodząca nawet do 39 - 40 stopni, często towarzyszą jej dreszcze i poty. Warto jednak pamiętać, że u starszych osób grypa może występować bez gorączki. Pacjenci skarżą się także się na silne bóle mięśni i stawów oraz osłabienie, które uniemożliwia codzienne funkcjonowanie. 

Do objawów grypy może należeć także suchy kaszel, ból głowy z towarzyszącym bólem gałek ocznych i światłowstrętem. Jednym z objawów może być także biegunka.

Wirusy grypy atakują komórki nabłonka dróg oddechowych, w których się namnażają. Powodują ich zniszczenie, co otwiera drogę do infekcji bakteryjnych, powodując powikłania. 

Często grypę myli się z przeziębieniem, zwłaszcza w jej początkowym stadium. Chorobę tę od przeziębienia może odróżniać to, że w przypadku grypy początek jest nagły i gwałtowny, podczas gdy przy przeziębieniu dolegliwości nasilają się stopniowo. Objawy grypy są także bardziej gwałtowne niż przeziębienia. Przy przeziębieniu mamy do czynienia ze stanem podgorączkowym, rzadko temperatura ciała przekracza 38 stopni. Przeziębieniu towarzyszy katar i bóle gardła, które rzadziej występują w przypadku grypy. Także bóle głowy w przebiegu przeziębienia są słabsze niż przy grypie i najczęściej ustępują po podaniu leków przeciwbólowych.

Objawy grypy mogą także przypominać chorobę COVID-19, wywołaną przez wirusa SARS-CoV-2. Jednym z objawów COVID-19 są duszności, które jednak nie zawsze występują. Wątpliwości w tym zakresie pozwalają rozwiać badania diagnostyczne, na przykład testy antygenowe, ktore wykrywają specyficzne dla wirusa białka w próbkach z wymazu nosa czy nosogardzieli.

Jest to ważne, gdyż pozwala odpowiednio do diagnozy dostosować leczenie. 

Ile trwa grypa?

Do zakażenia grypą dochodzi drogą kropelkową przez kontakt z chorymi lub przez kontakt ze skażoną powierzchnią. Okres inkubacji wynosi zwykle 1-4 dni. 

Jeśli nie pojawiają się powikłania, grypa trwa około 7 dni, ale kaszel i złe samopoczucie mogą utrzymywać się dłużej, nawet ponad 2 tygodnie. Skutkiem grypy mogą być powikłania pogrypowe, takie jak między innymi zapalenie płuc i oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, zaostrzenie istniejących chorób przewlekłych, powikłania neurologiczne. Pojawienia się powikłań wydłuża czas leczenia choroby. 

Jak leczyć grypę i jak jej zapobiegać?

Chory na grypę powinien pozostać w domu, dużo odpoczywać i jak najmniej narażać organizm na kontakt z innymi wirusami i bakteriami. Stosowane jest leczenie objawowe, dlatego leki na grypę to przede wszystkim leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Zbicie gorączki szczególnie ważne jest w przypadku dzieci i osób starszych. Gdy dojdzie do infekcji bakteryjnej, stosowane są antybiotyki.

Podczas choroby trzeba dbać o właściwe nawadnianie organizmu i przyjmoanie dużej ilości płynów, najlepiej wody. U osób należących do grupy ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań grypy zwykle lekarz zaleca podawanie leków przeciwwirusowych. Do takiej grupy należą dzieci poniżej 2. roku życia, dorośli powyżej 65. roku życia, kobiety w ciąży i w pierwszych dwóch tygodniach połogu, a także pacjenci z niedoborami odporności (w przebiegu zakażenia HIV, choroby nowotworowej, pacjenci przyjmujący glikokortykosteroidy lub leki immunosupresyjne), pacjenci z chorobami przewlekłymi (chorobami płuc, układu krążenia, cukrzycą, chorobami nerek, chorobami neurologicznymi) a także pacjenci poniżej 19. roku życia przyjmujący długotrwale kwas acetylosalicylowy. 

Zapobiegać grypie można poddając się co roku szczepieniom przeciwko tej chorobie. Skuteczność szczepionki na grypę jest uznawana za wysoką. Zapobiega ona zachorowaniu u około 40-70 procent zaszczepionych osób. Zapewnia także wysoką ochronę przed powikłaniami pogrypowymi.

Kiedy szczepić się na grypę? Według zaleceń Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny, szczepionki przeciw grypie mogą być podane już od 6 miesiąca życia, o ile nie występują w tym zakresie przeciwwskazania medyczne. Szczepienia zalecane są szczególnie dla osób z grup wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych i tych, którzy mogą stanowić źródło zakażenia dla osób z grup wysokiego ryzyka. Zaleca się je także osobom, które ze względu na charakter wykonywanej pracy są szczególnie narażone na zakażenie wirusem grypy, na przykład pracownikom ochrony zdrowia. 

Szczepienie przeciw grypie można podawać w dowolnym czasie przed lub po podaniu innych szczepionek, także przeciwko COVID-19. Najlepiej wykonać szczepienie przed sezonem największych zachorowań na grypę. Nabycie odporności następuje po około dwóch tygodni od podania szczepionki i utrzymuje się 6-12 miesięcy.

Warto podkreślić, że szczepionki przeciw grypie charakteryzują się najmniejszą liczbą niepożądanych odczynów poszczepiennych. Ponieważ wirus grypy mutuje, co roku opracowywane są nowe szczepionki na tę chorobę.

Zapobiegając grypie, dobrze jest stosować zasady higieny, do których przyzwyczailiśmy się podczas epidemii choroby COVID-19, takie jak częste mycie rąk, szczególnie po każdym kontakcie z chorym, po powrocie do domu, przed przygotowaniem posiłku, a także zasłanianie ust i nosa maseczką podczas kontaktu z osobami chorymi i podczas wizyty w placówce medycznej czy aptece. 

W okresie nasilonych zachorowań warto unikać dużych skupisk ludzi oraz zachowywać bezpieczny dystans (około 1,5 – 2 metry) od innych. Podczas przebywania w dużych skupiskach także warto używać maseczki. 

Warto także na co dzień budować swoją odporność, poprzez stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety oraz prowadzenie aktywnego trybu życia. W eliminowaniu wirusów z otoczenia pomaga regularne wietrzenie pomieszczeń, w których przebywamy.

 

Źródła: 
Podsumowanie – Szczepionka przeciw grypie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, aktualizacja – 20.01.2022
Najczęściej zadawane pytanie dotyczące szczepień na grypę, strona internetowa Ministerstwa Zdrowia