Niepokalanek pospolity znany jest przede wszystkim z korzystnego oddziaływania w dolegliwościach ginekologicznych takich jak: zespół napięcia przedmiesiączkowego, menopauza czy nieregularne krwawienia miesiączkowe. Ma jednak też inne zastosowania. Dowiedz się kiedy i w jaki sposób stosować preparaty niepokalanka. Na co pomaga niepokalanek?

Niepokalanek – co to jest?

Niepokalanek pospolity, inaczej mnisi, zwany również niepokalankiem pieprzowym jest krzewem rosnącym przede wszystkim w rejonie Morza Śródziemnomorskiego oraz w zachodniej Azji. Leczniczo stosowane są jego owoce oraz liście. Preparaty niepokalanka stosowane były już w Starożytnym Egipcie czy Grecji w celu leczenia dolegliwości ginekologicznych. W średniowieczu niepokalanek służył osobom żyjącym w celibacie do obniżenia libido, dzięki czemu zawdzięcza przydomek „mnisi”. 

Niepokalanek – właściwości

Niepokalanek mnisi w swoim składzie zawiera: aukubinę, agnozyd, flawonoidy, olejki eteryczne, goryczkę oraz tłuszcze. Badania naukowe potwierdziły, że niepokalanek pospolity działa: antyoksydacyjnie, chemoprewencyjnie, immunomodulująco, przeciwnowotworowo, antymutagennie, przeciwdrobnoustrojowo (wobec Salmonella enteritidis, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Pseudomonas aeruginosa, Candida albicans), przeciwpadaczkowo, przeciwzapalnie oraz zmniejsza stres oksydacyjny i ryzyko niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Charakteryzuje się też właściwościami: moczopędnymi, napotnymi, przeciwgorączkowymi, rozkurczowymi, uspokajającymi, przeciwdepresyjnymi. Wyciąg z niepokalanka, w zależności od dawki, pobudza lub hamuje wydzielanie prolaktyny, a także zapobiega jej zwiększonemu wydzielaniu pod wpływem stresu. Hamuje też działanie i uwalnianie folikulostymuliny (FSH), obniża stężenie serotoniny, wpływa na wzrost stężenia beta – endorfiny, dopaminy i estrogenów, pobudza wydzielanie lutropiny (LH), przez co wspiera owulację, pobudza i wzmaga działanie ciałka żółtego oraz syntezę progesteronu, przywracając równowagę hormonalną

Niepokalanek – na co pomaga?

Współcześnie niepokalanek mnisi stosowany jest przy: zespole napięcia przedmiesiączkowego (PMS), zaburzeniach cyklu miesiączkowego, hiperprolaktynemii, przedmiesiączkowych zaburzeniach dysforycznych (PMDD), cyklicznej mastalgii (cykliczne bóle piersi) oraz w leczeniu objawów zespołu menopauzalnego, pobudzaniu laktacji, regulacji libido i poprawie płodności. Dotychczas przeprowadzone badania wskazują, że preparaty niepokalanka skutecznie łagodzą takie objawy PMS jak: trądzik, nerwowość, niepokój, depresja, drażliwość, zaburzenia snu, ból piersi, wzdęcia, bóle głowy, bóle brzucha i pleców. W przypadku hiperprolaktynemi wykazano, że 3-miesięczna kuracja preparatami niepokalanka zmniejsza stężenie prolaktyny, a także wyrównuje profil hormonalny. Dowiedziono również, że zastosowanie niepokalanka przy menopauzie łagodzi jej syndromy, w tym znaczącą poprawę zaobserwowano w odniesieniu do objawów emocjonalnych, nocnych potów, uderzeń gorąca oraz zaburzeń miesiączkowania. Ponadto równoczesne podawanie preparatów niepokalanka pospolitego i magnezu przyspiesza zrastanie się złamanych kości. Niepokalanek wykazuje również działanie neuroprotekcyjne, w związku z czym może zmniejszać rozległość udaru mózgu. 

Niepokalanek – jak stosować?

Zaleca się stosowanie niepokalanka pospolitego w dawce 30 – 40mg ekstraktu z suszonych owoców, 2,6 – 4,2 mg suchego ekstraktu lub 40 kropel nalewki dziennie. Preparaty niepokalanka należy przyjmować przez minimum 3 miesiące bez przerwy, następnie zalecana jest przerwa w stosowaniu wynosząca 1 miesiąc. W celu przygotowania naparu z niepokalanka 1jego łyżkę zalewa się 1 szklanką wrzącej wody i parzy 20 minut. Następnie należy go przecedzić. Napar pije się dwa razy dziennie po pół szklanki. Suchy ekstrakt z niepokalanka podaje się dwa razy dziennie: rano oraz w południe, podobnie ekstrakt płynny w ilości 2ml. 

Niepokalanek – przeciwwskazania

Stosowanie niepokalanka pospolitego jest przeciwwskazane w okresie ciąży, przy stosowaniu leków przeciwpsychotycznych, przy niedokrwistości i nowotworach piersi. Ostrożnie, najlepiej po konsultacji z lekarzem ginekologiem, należy stosować preparaty niepokalanka z równoczesnym przyjmowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii menopauzy. Aktualnie nie ma żadnych doniesień naukowych stwierdzających przenikanie związków zawartych w niepokalanku do mleka matki, ale nie zaleca się stosowania jego preparatów w czasie laktacji. 

Niepokalanek – skutki uboczne

Stosowanie preparatów niepokalanka mnisiego może wiązać się wystąpieniem skutków ubocznych, jednak mają one zazwyczaj łagodny przebieg. Należą do nich zaburzenia żołądkowo – jelitowe, nudności, bóle i zawroty głowy, trądzik, zaburzenia miesiączkowania, krwawienia międzymiesiączkowe oraz alergiczne reakcje skórne. Jak dotąd nie zgłoszono żadnych interakcji z lekami. 

Źródła:

  1. Niroumand M. Ch., Heydarpour F., Farzaei M. H. Pharmacological and Therapeutic Effects of Vitex agnus – castus L.: a Review. Pahrmacognosy Reviews 2018: 12(23): 103 – 114. 
  2. Drozdzol – Cop A. et al. Zastosowanie preparatów niepokalanka mnisiego w ginekologii i położnictwie. Forum Położnictwa i Ginekologii” 2019; 48: 28 – 32. 
  3. Kapczyński W. Fitoterapia we współczesnym postępowaniu leczniczym w ginekologii i położnictwie. Postępy fitoterapii 2000;2: 10 – 16.