Niewydolność żylna - do czego może doprowadzić?

Przewlekła niewydolność żylna dotyka nawet do 40% społeczeństwa. Objawy takie jak pajączki żylne, żylaki, uczucie ciężkich nóg i ich obrzęk to najczęstsze występujące wówczas dolegliwości. Niewydolność żylna niesie jednak ze sobą dużo poważniejsze konsekwencje. Do czego może prowadzić?

Czym jest niewydolność żylna?

Przewlekła niewydolność żylna jest definiowana jako występowanie objawów zastoju żylnego wskutek wstecznego przepływu krwi w żyłach lub ich niedrożności. Najczęściej dotyczy kończyn dolnych. Znane są czynniki ryzyka przewlekłej niewydolności żylnej: to dojrzały wiek, płeć żeńska, ciąża (ryzyko choroby żylakowatej zwiększa się wraz z ilością przebytych ciąż), praca w pozycji siedzącej lub stojącej oraz otyłość. Niewydolność żylna występuje w chorobie żylakowej, zespole pozakrzepowym, pierwotnej niewydolności zastawek żylnych i zespołach uciskowych. Każdy z tych zespołów ma inną specyfikę, jednak łączą je pewne kluczowe objawy.

Niewydolność żylna – objawy

Niewydolność żylna nóg w początkowych stadiach może przebiegać skąpo objawowo. Pacjentki (wśród osób zgłaszających się z tego powodu do lekarzy przeważają kobiety) skarżą się na uczucie ciężkości nóg i ich nadmierną pełność. Na koniec dnia, zwłaszcza przy pracy statycznej, w pozycji stojącej lub siedzącej, mogą pojawić się obrzęki nóg, widoczne jako wpuklenia skóry w miejscach ucisku ubrań, czy też utrudniające zdjęcie obuwia. Do innych objawów można zaliczyć bolesne kurcze mięśni łydek (zwłaszcza nocą) oraz zespół niespokojnych nóg. Dolegliwości te nasilają się w pozycji stojącej lub siedzącej, w czasie upałów i przy dużej wilgotności powietrza. Zdecydowanie, należy zwrócić się po pomoc do lekarza, który podczas badania przedmiotowego może zwrócić uwagę na zmiany w wyglądzie nóg:

• widoczne niebiesko zabarwione poszerzone żyły powierzchowne, a z czasem szerokie, skręcone żylaki
• obrzęk, który na początku jest plastyczny i odwracalny, jednak z czasem zmiany te mogą się utrwalać
• rdzawobrązowe przebarwienia najczęściej po przyśrodkowej stronie łydek
• owrzodzenia i stan zapalenia skóry i tkanki podskórnej- w zaawansowanej niewydolności żylnej

Niewydolność żylna - stopnie

Obraz kliniczny jest opisywany za pomocą klasyfikacji CEAP, której poszczególne litery odpowiadają w kolejności: klasyfikacji klinicznej, etiologii, lokalizacji zmian na ciele i patomechanizmowi. Kolejne stopnie w klasyfikacji klinicznej odpowiadają zaawansowaniu zmian:

C0 - zmiany niewidoczne i niewyczuwalne

C1 - pajączkowate poszerzenia żył i żylaki siatkowate

C2 - żylaki (trwałe poszerzenie żyły o średnicy ponad 3 mm w pozycji stojącej)

C3 - obrzęk C4 - nadmierna pigmentacja skóry (rdzawobrązowe przebarwienia)

C5 - wygojone owrzodzenie

C6 - czynne owrzodzenie

Niewydolność żył kończyn dolnych – przyczyny

Przyczyna powstania przewlekłej niewydolności żylnej może być wrodzona (uważa się, że istnieje genetycznie uwarunkowane osłabienie ścian żył i struktury ich zastawek), pierwotna (przyczyna nieznana) lub wtórna (jako skutek przebytej zakrzepicy żył głębokich). Dokładne rozpoznanie anatomicznej lokalizacji zmienionych żył i patomechanizmu ich powstania jest ważne podczas planowania zindywidualizowanego planu leczenia, który bierze pod uwagę również te kryteria.

Niewydolność żył kończyn dolnych – leczenie

W zależności od stopnia zaawansowania zmian możliwe jest przyjęcie różnych strategii leczenia. Leczenie zachowawcze polega na zmianie stylu życia i zwiększeniu aktywności fizycznej. Zaliczamy do tego higienę pracy - unikanie długotrwałego stania i siedzenia, możliwość kilkuminutowych przerw na spacer, regularną rekreacyjną aktywność fizyczną (nordic walking, jogging, jazda na rowerze) oraz odpoczynek z kończynami ułożonymi powyżej poziomu serca (ułatwienie odpływu żylnego i zmniejszenie obrzęku). Stosowane są również pończochy, podkolanówki oraz opaski o różnym stopniu elastyczności służące leczeniu uciskowemu (kompresoterapia). Należy jednak zaznaczyć, że niewydolność żylna nóg przebiegająca z zapaleniem skóry dyskwalifikuje z leczenia uciskowego, dlatego tak ważne jest dokładne poznanie charakteru zmian i indywidualizacja planu leczenia.

Leczenie farmakologiczne ma swoich zwolenników i przeciwników. Nie ma przekonujących dowodów na to aby konkretne leki miały korzystny wpływ na przebieg choroby, jednak niektóre preparaty mogą niekiedy poprawić jakość życia i łagodzić u części chorych dokuczliwe objawy. Odrębnym aspektem jest leczenie owrzodzeń żylnych które polega na leczeniu ułożeniowym, uciskowym oraz chirurgicznym. Ważne również jest zwalczanie miejscowego zakażenia, częste zmiany opatrunków, zwalczanie bólu i wyrównanie ewentualnych niedoborów utrudniających proces gojenia.

Inwazyjne leczenie chirurgiczne jest przeznaczone dla pacjentów z zaawansowanymi objawami przewlekłej niewydolności żylnej oraz po przebyciu powikłań żylaków, takich jak zakrzepica i pęknięcie.

Źródła:

1. Interna Szczeklika 2015, ISBN 978-83-7430-459-7 2. Kumar, Cotran, Robbins, Patologia Robbinsa wyd. 3; 2014

2. Eklöf B, Rutherford RB, Bergan JJ et al. Revision of the CEAP classification for chronic venous disorders: consensus statement. J Vasc Surg. 2004 Dec;40(6):1248-52