Pierwsza pomoc przy zadławieniu

Zadławienie się to zatkanie drożności dróg oddechowych przez ciało obce, np. jedzenie lub przedmiot, mogące stanowić zagrożenie życia. Sprawdź, jak postępować w takiej sytuacji i jak pomóc poszkodowanemu.

Zadławienie – czym się charakteryzuje?

Zadławieniem nazywamy zatkanie drożności dróg oddechowych przez ciało obce, do którego dochodzi np.poprzez szybkie jedzenie, mówienie w trakcie przełykania lub połknięcie przez dziecko małego przedmiotu (zabawki). Jest to stan zagrożenia życia, mogący się przytrafić każdemu codziennie. Do zadławienia dochodzi w sytuacji, gdy kawałek pokarmu przedostaje się pod nagłośnię. Dzieje się tak, np. gdy w tej samej chwili, w której przełykamy jedzenie weźmiemy wdech. W takich sytuacjach pokarm wpada do tchawicy lub do oskrzeli, a to może doprowadzić do zablokowania drożności dróg oddechowych i niemożności oddychania . Pierwszym objawem zadławienia się jest kaszel, ponieważ cierpiący podświadomie tj. poprzez uruchomienie odruchu kaszlowego, próbuje udrożnić drogi oddechowe. Osoba dławiąca się z reguły jest pochylona do przodu, łapie się za szyję. Jej twarz może być sina, jednak przede wszystkim nie będzie w stanie mówić. Dlatego warto zadań proste pytanie, na które nie będzie w stanie odpowiedzieć, co może potwierdzić fakt zadławienia. Zwykłe odkaszlnięcie może nie pomóc, wówczas wymagana jest pomoc osób trzecich lub nawet wezwanie pogotowia ratunkowego. Zasinienie świadczy o całkowitym zatkaniu dróg oddechowych. W krótkim czasie może doprowadzić do uduszenia lub poważnych powikłań zdrowotnych. Jeżeli do dróg oddechowych dostanie się ślina, pokarm lub cokolwiek innego niż powietrze, grozi to niedotlenieniem organizmu, a nawet zatrzymaniem akcji mięśnia sercowego. Z zadławieniem można spotkać się codziennie, dlatego powinniśmy potrafić udzielić pierwszej pomocy, ratując przy tym komuś życie.

Zadławienie - pierwsza pomoc

Pierwszym krokiem jest kontakt z poszkodowanym. Należy ocenić jego stan ogólny, jeżelikaszle, trzeba stwierdzić, czy jest on efektywny, czyli taki, przy którym reaguje i może nabrać powietrza czy kaszel jest nieefektywny, w którego trakcie występuje niemożność mówienia, oddychania oraz sinienie. W drugim przypadku natychmiast należy udzielić osobie pierwszej pomocy. Najistotniejszym warunkiem jest sprawdzenie czy poszkodowany jest przytomny. Osobę dorosłą warto najpierw skłonić do wymuszenia intensywnego kaszlu. Jeśli jest przytomny i przestał kaszleć to należy pochylić go do przodu i pięciokrotnie energicznie uderzyć w okolicę między łopatkami. Jeżeli to nie przynosi skutku, trzeba przejść do uciśnięć nadbrzusza, czyli tzw. chwytu Heimlicha – nie stosuje się go u kobiet w ciąży. Należy pochylić poszkodowanego, objąć go rękoma, kładąc jedną rękę pod mostkiem na nadbrzuszu, drugą ręką objąć zaciśniętą w pięść, a następnie energicznie pociągnąć do wnętrza i ku górze. Jeżeli w jamie ustnej  znajdzie się tkwiący przedmiot, trzeba go wyjąć. Warto też zabezpieczyć pacjenta przed upadkiem, umieszczając mu stopę między jego stopami i oprzeć go na swym biodrze.

Obie opisane powyżej czynności należy stosować jedynie w sytuacji, gdy poszkodowany jest przytomny. W każdym innym przypadku trzeba niezwłocznie przystąpić do resuscytacji krążeniowo-oddechowej i wezwać pogotowie ratunkowe.

W stosunku do niemowląt, do pierwszego roku życia stosuje się inne metody udzielania pierwszej pomocy przy zadławieniu. Gdy niemowlę jest ciche, ma problem z wydaniem dźwięku, a jego oddech staje się utrudniony i blednie na twarzy, oznacza to, że trzeba mu natychmiast pomóc. Jeśli doszło do częściowego zakrztuszenia niemowlę może kasłać i próbować odkrztusić, wtedy dodatkowe działanie nie jest potrzebne, jedynie należy obserwować, czy poradzi sobie samo. W przypadku, gdy u dziecka widzimy jakiś przedmiot, trzeba spróbować go wyjąć. Warto pamiętać, że wyciągamy jedynie widoczne ciała obce, a gdy nie można zrobić tego jednym delikatnym ruchem należy zaniechać tych czynności. Jeśli dziecko jest przytomne, ale nie kaszle lub jego kaszel nie przynosi efektów trzeba kolejno wykonać 5 uderzeń w okolicę międzyłopatkową, kładąc niemowlę głową w dół na przedramieniu, a następnie chwycić kciukiem i palcem za żuchwę, nie za szyję. Jeżeli tego typu uderzenia są nieskuteczne, trzeba odwrócić dziecko na plecy, główką skierowaną w dół na wolnym przedramieniu, obejmując jego potylicę, następnie wykonać 5 uciśnięć w dolnej połowie mostka (ok. centymetra poniżej linii sutkowej). Do momentu usunięcia ciała obcego wykonywać 5 uderzeń w okolicę między łopatkami na przemian z 5 uciśnięciami klatki piersiowej. Jeżeli dziecko straciło przytomność, należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe oraz zacząć reanimację.

Źródła:

1. Hayes NM., Chindekel A.; Pediatric choking, Del Med J., 2004; 76(9): 335-340.
2. Komisja ds. Urazów, Przemocy i Zapobiegania Zatruciom; Wytyczne. Zapobieganie zadławieniu u dzieci, Pediatria po Dyplomie, 2011; 15(5): 12-21.
3. https://gis.gov.pl/zdrowie/zasady-postepowania-w-przypadku-zadlawien/.
4. https://gis.gov.pl/zdrowie/postepowanie-przy-zadlawieniu-niemowlecia/.