Zarówno depresja poporodowa, jak i baby blues należą do problemów emocjonalnych okresu okołoporodowego. Depresja poporodowa rozwija się u 10 – 15% kobiet. Baby blues dotyczy natomiast większego grona kobiet, bo aż od 40 do 80% i ma łagodniejszy przebieg.

Depresja poporodowa – czym jest?

Depresja poporodowa jest zaburzeniem nastroju pojawiającym się po urodzeniu dziecka. Pojawia się z reguły w ciągu 6 tygodni od porodu. Musi spełniać kryteria epizodu depresji, zgodnie z klasyfikacją amerykańską DSM – V aby postawić diagnozę depresji poporodowej niezbędne jest stwierdzenie występowania depresji w okresie do 6. miesięcy po porodzie. Wielu naukowców wskazuje też, że epizod depresji poporodowej może wystąpić w ciągu pierwszego roku od urodzenia dziecka.

Depresja poporodowa – przyczyny

Wśród przyczyn depresji poporodowej wymienia się czynniki biologiczne, społeczno – ekonomiczne oraz psychologiczne. Badania wskazują, że ryzyko depresji poporodowej jest większe u kobiet, które już wcześniej doświadczyły epizodu depresji. Do wystąpienia depresji przyczynić mogą się również czynniki związane z przebiegiem ciąży: ciąża podwyższonego ryzyka i duży stres w ciąży oraz czynniki związane z dzieckiem - niska masa urodzeniowa, wcześniactwo i słabe funkcjonowanie noworodka. W przypadku czynników społeczno – ekonomicznych pośród przyczyn depresji poporodowej wymienić można między innym niski przychód oraz brak aktywności zawodowej. Do przyczyn psychologicznych depresji poporodowej należą: niska samoocena, zaburzenia osobowości, zaburzenia lękowe, negatywna reakcja na ciążę, negatywny stosunek do ciąży, negatywna reakcja partnera na ciążę oraz brak wsparcia partnera.

Depresja poporodowa – objawy

Objawy depresji poporodowej w dużej części pokrywają się z typowymi symptomami depresyjnymi. Należą do nich:

  • stały nastrój przygnębienia,
  • w poważniejszych przypadkach poczucie braku emocji,
  • negatywne myśli: wszystkie wydarzenia interpretowane są jako groźne, szkodliwe lub niepomyślne,
  • poczucie beznadziejności – brak nadziei na zmianę oraz poprawę samopoczucia,
  • poczucie winy
  • przekonanie, że kobieta się do niczego nie nadaje,
  • złe samopoczucie fizyczne, bolesność ciała (piersi, pleców, głowy, brzucha) bez wyraźnej somatycznej przyczyny, hipochondria,
  • spadek libido,
  • znaczne osłabienie energii życiowej
  • nieustanne uczucie zmęczenia,
  • pogorszenie koncentracji lub/i zdolności do podejmowania decyzji,
  • bierność, wynikająca ze zmęczenia lub z problemów z podejmowaniem decyzji,
  • anhedonia – niezdolność do przeżywania radości,
  • zaburzenia snu objawiające się trudnościami w zasypianiu, wczesnym budzeniem się, snem przerywanym lub ucieczką w sen oraz nadmierną sennością,
  • zaburzenia łaknienia: utrata apetytu lub wzmożone łaknienie
  • drażliwość, szczególnie w stosunku do najbliższych,
  • izolowanie się i unikanie kontaktów,
  • myśli samobójcze,
  • poczucie bezwartościowości w roli matki,
  • trudność w podejmowaniu decyzji,
  • nawracające myśli o śmierci własnej i/lub dziecka,

Do objawów depresji poporodowej zalicza się także zaburzony kontakt z niemowlęciem:

  • przewrażliwienie na punkcie jego zdrowia i rozwoju,
  • wyolbrzymianie drobnych trudności
  • ciągłe sprawdzanie czy dziecko śpi, nasłuchiwanie czy oddycha,
  • obojętność wobec potrzeb potomstwa,
  • trudność w odczytaniu i zrozumieniu sygnałów wysyłanych przez dziecko
  • postrzeganie dziecka jako wyjątkowo kłopotliwego,
  • rozdrażnienie i lęk w kontakcie z dzieckiem,
  • brak odczuwania przyjemności
  • wrogość wobec dziecka,
  • niemożność zajęcia się niemowlęciem lub opiekowanie się nim w sposób mechaniczny.

Depresja poporodowa – leczenie

Leczenie depresji poporodowej składa się z leczenia farmakologicznego oraz psychoterapii. Leczenie farmakologiczne obejmuje przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych. Pomagają one uporać się z objawami depresji. Jednak nie rozwiązują związanych z nią licznych problemów, jak na przykład poczucia winy kobiety wobec dziecka. Psychoterapia samodzielnie stosowana jest w przypadkach o lekkim i umiarkowanym nasileniu. W ciężkiej depresji poporodowej wsparta musi być środkami farmakologicznymi.

Baby blues a depresja poporodowa

Baby blues to inaczej smutek poporodowy. Spotkać można się również z nazwą przygnębienie poporodowe lub postpartum blues. W przeciwieństwie do depresji dotyczy aż około 40 – 80% kobiet i charakteryzuje się umiarkowanymi, przejściowymi zaburzeniami nastroju. Pojawia się zazwyczaj w okresie nawału mlecznego. Nasilenie objawów następuje w 5 – 6 dniu po porodzie, baby blues trwa od 10 do 14 dni. Czasem przedłużyć może się do miesiąca. Do objawów baby blues należą: zmienność nastrojów, uczucie zmęczenia, płaczliwość, smutek, drażliwość, nerwowość i zakłopotanie. Symptomy te pogarszają jakość życia młodej matki, macierzyństwo nie przynosi oczekiwanych oraz naturalnych gratyfikacji w postaci przeżywania przyjemności z przebywania z dzieckiem czy przy karmieniu piersią. U matki pojawia się uczucie braku kompetencji i zagubienia. Baby blues nie wymaga zastosowania leczenia farmakologicznego. Wystarczające jest wsparcie rodziny oraz bliskich lub pomoc psychologa. Przeważenie baby blues ustępuje samoczynnie. 

Źródła:

1. Małus A. et. al. Występowanie depresji poporodowej a jakość relacji w związku. Psychiatr. Pol. 2016; 50 (6): 1135–1146

2. Krzyżanowska – Zbucka J. Problemy emocjonalne kobiet w okresie okołoporodowym. Fundacja Rodzić po Ludzku, Warszawa 2008.

3. Golec M. et. al. Ocena zaburzeń nastroju u pacjentek po porodzie oraz czynników predysponujących do występowania tych zaburzeń. Psychiatria 2016; 13 (1): 1 – 7.

4. Maliszewska K., Preis K. Terapia depresji poporodowej – aktualny stan wiedzy. Ann. Acad. Med. Gedan. 2014; 44: 105-111.