Agorafobia, czyli lęk przed przebywaniem na otwartej przestrzeni

Każdy w swoim życiu doświadczył lęku i strachu. U niektórych osób potrafi przyjąć on formę na tyle dominującą, że wpływa na ich codzienne funkcjonowanie i jakość życia. Gdy lęk zaczyna obezwładniać i pozbawia poczucia wpływu czy kontroli mówimy wówczas o zaburzeniach lękowych. Do to tej grupy zaburzeń należy agorafobia. U osób z agorafobią pojawia się silny lęk przed znalezieniem się w sytuacji, którą subiektywnie przeżywamy jako trudną, z której ciężko jest uciec lub uzyskać pomoc. Osoby z agorafobią unikają wychodzenia z domu oraz odwiedzania miejsc, które są zatłoczone np. kino, teatr, czy supermarket. Nieustanny niepokój i obawy nie pozwalają osobom z agorafobią cieszyć się z życia oraz utrudniają funkcjonowanie w pracy, relacje z bliskimi i wykonywanie codziennych czynności, jak choćby pójście na zakupy. Agorafobia może ograniczyć życie, ale wcale nie trzeba żyć w nieustannym lęku - poznaj sposoby, jak sobie radzić z agorafobią.

Agorafobia, czyli lęk przestrzeni - co to takiego?

Agorafobia należy do grupy zaburzeń lękowych w postaci fobii, której mogą towarzyszyć napady paniki. W zaburzeniach lękowych mamy do czynienia z wyolbrzymionym poczuciem strachu i lęku, które w swojej reakcji są ekstremalnie silne, a zarazem ich intensywność jest nieodpowiednia do realności zagrożenia. Agorafobia charakteryzuje się przede wszystkim silnym lękiem związanym z przebywaniem na otwartej przestrzeni, ale także strachem przed znalezieniem się w sytuacjach lub miejscach publicznych, z których wydaje się, że ciężko jest uciec, a także trudno uzyskać pomoc od innych zwłaszcza, gdy pojawi się napad paniki. Głównym źródłem problemu u osób cierpiących na agorafobię jest strach, który dotyczy sytuacji, takich jak: wyjście z domu, skorzystanie z publicznego transportu, pójście na zakupy, samotne podróżowanie pociągiem, samolotem bądź samochodem - zwłaszcza w tunelach, na mostach i autostradach.

Lęki mogą pojawić się również, gdy osoba chora zostaje sama w domu, obawa ta często jest spowodowana tym, że w osamotnieniu trudniej będzie uzyskać szybką i sprawną pomoc medyczną. Osoby z agorafobią najbardziej obawiają się sytuacji w których będzie ciężko otrzymać wspomnianą pomoc medyczną lub bezpiecznie uciec bądź wydostać się z jakiegoś miejsca. U osób z agorafobią przeważnie nie ma jakichkolwiek powodów aby obawiać się o swoje zdrowie, mimo to doświadczają one skrajnego lęku, że mogą doznać ciężkiego urazu, zawału serca, udaru lub zemdleć i nikt wtedy nie będzie w stanie im pomóc. Warto zaznaczyć, że napady lęku u osób z agorafobią mogą pojawić się w trakcie takich zdarzeń, jak również samo myślenie o możliwości znalezienia się w takiej sytuacji może wywołać lęk.

Agorafobia - objawy

Podczas napadu lęku panicznego przy agorafobii obecne są doznania płynące z ciała, czyli objawy somatyczne (drżenie ciała, pocenie się, duszności, zawroty głowy, utrudnione oddychanie, obawa przed śmiercią, czy utratą kontroli itd.). Napad trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut. Osoby z takimi objawami, często mylnie szukają przyczyn tych dolegliwości w różnych chorobach somatycznych - najczęściej chorób serca.

Agorafobia – przyczyny

Dotychczas nie udało się ustalić jednoznacznej odpowiedzi co powoduje pojawienie się agorafobii. Psycholodzy i psychiatrzy są zgodni, że każdy przypadek danej osoby zmagającej się z agorafobią należy rozpatrzyć indywidualnie. Istnieje wiele czynników, które mogą mieć wpływ na rozwinięcie się agorafobii, są to między innymi genetyczne uwarunkowania, które mówią o tym, że do rozwoju zaburzeń lękowych może przyczynić się dziedziczenie. Jeśli ktoś z naszych krewnych cierpiał na zaburzenie z tej grupy istnieje szansa do rozwoju agorafobii. Istnieje również spora grupa czynników psychologicznych, każdy z nich wpływa na osłabienie kondycji psychicznej i tym samym zmniejsza swoistą odporność na doświadczanie lęku. W grupie tej są wymienianie uzależnienie od alkoholu i/lub narkotyków, depresja, doświadczanie przemocy fizycznej lub psychicznej, a także współwystępowanie innych zaburzeń z grupy zaburzeń lękowych takich, jak zaburzenia obsesyjno - kompulsyjne, czy uogólnione zaburzenia lękowe. Istotne są wydarzenia i sytuacje poprzedzające pojawianie się pierwszych objawów agorafobii. Zazwyczaj są to silnie stresujące okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozwinięcie się zaburzeń lękowych w postaci agorafobii. Takimi wydarzeniami może być np. śmierć bliskiej osoby, rozstanie z partnerem, czy przeżyty wypadek.

Agorafobia – leczenie

Najpopularniejszym sposobem poradzenia sobie z agorafobią i towarzyszącego lęku panicznego jest psychoterapia w nurcie poznawczo - behawioralnym (CBT). Celem tej terapii jest psychoedukacja pacjenta z zakresu tego czym jest lęk, jakie są jego przyczyny i jakie zachowania go podtrzymują, a także, jak sobie z nim radzić. Terapeuta pomaga zrozumieć pacjentowi jego zniekształcone przekonania na temat lęku i razem podczas sesji pracują, aby je zmodyfikować. W terapii poznawczo - behawioralnej praca terapeutyczna skupia się na zależności w obrębie myśli, emocji i zachowań. Czasami do metod psychoterapeutycznych niezbędne wprowadzenie jest farmakoterapii. O włączeniu leków do terapii decyduje lekarz psychiatra. Agorafobia może dotkliwie wpłynąć i ograniczyć życie w wielu jego aspektach np. w nawiązywaniu nowych znajomości, rozwoju zawodowym, czy uczestniczeniu w ważnych dla nas wydarzeniach - nie pozwól by agorafobia zmniejszyła twój świat. Skorzystaj z pomocy jaką oferuje psycholog lub psychiatra i zacznij walczyć z lękiem.

Źródła:

1. Cierpiałkowska, L. (2015). Psychopatologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
2. Seligman, M.E.P., Walker, E.F., D.L., Rosenhan. (2001). Psychopatologia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
3. Sęk, H. (2005). Psychologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
4. Święcicki, Ł. (2012). Lęk i zaburzenia lękowe- poradnik dla pacjentów i ich rodzin. Warszawa: Lundbeck. 
5. Wojtas, A., Jakuszkowiak- Wojten, K. (2010). Terapia lęku panicznego w ujęciu poznawczo- behawioralnym. Psychiatria 7 (6), 227-233.