Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny i leczenieTa groźna choroba charakteryzuje się bólem, sztywnością i obrzękiem stawów, zmianami pozastawowymi i objawami ogólnoustrojowymi.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) opisuje się jako przewlekłą układową chorobę tkanki łącznej o podłożu immunologicznym. Trudno dokładne podać przyczyny choroby, ale w znacznej mierze ryzyko wystąpienia reumatoidalnego zapalenia stawów jest powiązane z czynnikami genetycznymi.

Objawy RZS?

Reumatoidalne zapalenie stawów charakteryzuje się objawami stanu zapalnego stawów, występującymi  symetrycznie po obu stronach ciała, zmianami pozastawowymi i objawami ogólnoustrojowymi, prowadzącymi do niepełnosprawności a nawet przedwczesnej śmierci. Choroba ma podłoże immunologiczne i wyróżnia się serologicznie dodatnią (seropozytywną) albo ujemną (seronegatywną) postać choroby, w zależności od stwierdzonej bądź też nie obecności autoprzeciwciał w surowicy krwi. Najczęstsze objawy to występujący symetrycznie ból i obrzęk drobnych stawów rąk i stóp, rzadziej także dużych stawów (np.  barkowych lub kolanowych). W przebiegu choroby charakterystyczna jest sztywność poranna o różnym czasie trwania, ale zwykle trwająca powyżej jednej godziny. Postępujące zniekształcenia i usztywnienia stawów prowadzą do nieodwracalnych zmian w układzie ruchu. Zmiany pozastawowe są często wielonarządowe, głównie w seropozytywnej postaci RZS o ciężkim i długotrwałym przebiegu. Mogą występować podskórne guzki reumatoidalne, zmiany w układzie krążenia i oddechowym, zmiany w narządzie wzroku, zapalenie naczyń i zaburzenia neurologiczne. Często na skutek stosowanych leków dochodzi też do uszkodzenia nerek. Objawy ogólnoustrojowe to: utrzymujący się stan podgorączkowy, bóle mięśni, uporczywe zmęczenie, brak łaknienia i utrata masy ciała.

Kogo dotyka reumatoidalne zapalenie stawów?

Według danych epidemiologicznych, kobiety chorują na RZS trzykrotnie częściej od mężczyzn, a większość zachorowań następuje w czwartej i piątej dekadzie życia.

Jaki może być przebieg reumatoidalnego zapalenia stawów?

U większości chorych występują okresy zaostrzeń choroby i względnej poprawy, z postępującym zniszczeniem stawów. W części przypadków (ok.15%) choroba ma łagodny przebieg, zajmuje tylko kilka stawów, a ich destrukcja jest powolna. Występuje też postać RZS charakteryzująca się bardzo długimi, nawet kilkuletnimi okresami poprawy (remisji) – stanowi ona ok. 10% wszystkich przypadków. Bardzo rzadko, najczęściej u mężczyzn i osób w starszym wieku, choroba może mieć przebieg epizodyczny i samoograniczający się. Jak szybko rozwija się choroba? Niestety RZS zwykle rozwija się podstępnie przez kilka- kilkanaście tygodni jednak u ok. 10-15% pacjentów objawy występują nagle, w przeciągu kilku dni.Dalszy przebieg choroby zależy od wielu czynników. Około 70% chorych z seropozytywnym RZS zajmującym wiele stawów, w ciągu 2 lat dochodzi do ich znacznego uszkodzenia. Diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów
Rozpoznanie RZS u pacjentów skarżących się na początkowe objawy (bóle drobnych stawów, sztywność poranna, osłabienie i stan podgorączkowy), polega głównie na przeprowadzeniu:
•    Badań laboratoryjnych, wykrywających odchylenia od normy specyficzne dla RZS

•    Badania płynu stawowego i stwierdzeniu odczynu zapalnego

•    Badań obrazowych – RTG i USG stawów, które pozwalają na wykrycie zmian zapalnych i destrukcyjnych w stawach.

W początkowym okresie choroby przydatne mogą być również inne badania obrazowe: tomografia komputerowa TK (zwłaszcza przy ocenie zmian w kręgosłupie szyjnym) oraz rezonans magnetyczny MR.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

Leczenie RZS powinno zostać wdrożone jak najszybciej po postawieniu diagnozy i prowadzone przez lekarza specjalistę reumatologa. Według najnowszych wytycznych, celem leczenia RZS jest remisja kliniczna, czyli poprawa stanu chorego lub przynajmniej zmniejszenie aktywności choroby, jeśli osiągnięcie remisji jest mało prawdopodobne. Obecnie w ramach leczenia farmakologicznego dostępnych jest wiele leków modyfikujących przebieg choroby, leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz preparatów podawanych dostawowo, poprawiających komfort życia pacjenta. W cięższych przypadkach, przebiegających z unieruchomieniem, możliwe są zabiegi chirurgiczne. Bardzo ważną rolę w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów odgrywa również prawidłowo prowadzona rehabilitacja – kinezyterapia, fizykoterapia oraz wsparcie psychologiczne.