Gdzie znajduje się i jakie funkcje pełni trzustka? Co powinniście wiedzieć o chorobach trzustki takich, jak jej zapalenie? Nie należy lekceważyć jego pierwszych objawów, które mogą być mylące i przypominać niestrawność.

Trzustka, znajdująca się w górnej części jamy brzusznej, to bardzo ważny narząd pełniący dwie główne funkcje. Pierwszą z nich jest dostarczenie do jelita cienkiego enzymów trawiennych (umożliwiających proces trawienia białek, tłuszczów i węglowodanów). Drugą funkcją jest produkcja hormonów (insulina i glukagon) pozwalająca regulować poziom glukozy we krwi.

Do najczęściej występujących chorób tego narządu należy zapalenie trzustki. W zależności od częstotliwości występowania wyróżniamy dwa rodzaje zapalenia trzustki: ostre oraz przewlekłe.

Ostre zapalenie trzustki

Ostre zapalenie trzustki (OZT) jest chorobą wywołaną przedwczesną aktywacją enzymów proteolitycznych w komórkach, co w konsekwencji doprowadza do trawienia białek budujących trzustkę oraz narządy sąsiednie. Występuje wiele przyczyn OZT, a do najczęstszych należą: choroby dróg żółciowych (np. kamica żółciowa), nadużywanie alkoholu, stosowanie leków, choroby autoimmunologiczne, wrodzone zapalenie trzustki oraz zakażenie wirusowe.

Ostre zapalenie trzustki może objawiać się: bólem nadbrzusza (może promieniować do kręgosłupa) utrzymującym się przez długi czas, nudnościami, a czasem też wymiotami, gorączką, napięciem powłok brzucha, przyspieszoną pracą serca, a także niekiedy żółtaczką.

W przypadku pojawienia się powyższych objawów najważniejsze jest usunięcie czynników wywołujących OZT. Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który w oparciu o wywiad, badanie przedmiotowe i zlecone badania laboratoryjne wprowadzi odpowiednie leczenie. Z reguły polega ono na zastosowaniu leków przeciwbólowych, nawodnieniu oraz uzupełnieniu niedoboru elektrolitów. Bardzo istotna jest lekkostrawna dieta uboga w tłuszcze.

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) to długotrwały, przewlekły proces zapalny prowadzący do nieodwracalnego zniszczenia w obrębie tego narządu. Do najczęstszych przyczyn należą: nadużywanie alkoholu (ok. 80% przypadków), palenie papierosów, przewlekłe stosowanie leków, powracające epizody ostrego zapalenia trzustki, wady rozwojowe trzustki, a także wysokokaloryczna dieta bogata w białko i tłuszcze.

PZT może objawiać się: okresowymi bólami brzucha występującymi po posiłku lub niezależnie od jedzenia, wzdęciami brzucha, wymiotami i biegunką.

W razie wystąpienia powyższych objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza celem przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki. We wczesnych stadiach choroby jej rozpoznanie jest trudne, a im większe jej zaawansowanie, tym lekarzowi łatwiej stwierdzić PZT. Diagnozę ustala się w oparciu o kompletne wyniki badania lekarskiego, obejmującego wywiad, badanie przedmiotowe oraz wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych. Przy leczeniu obowiązuje całkowity zakaz picia alkoholu i palenia tytoniu. Odstawienie tych używek jest też dobrą metodą by zapobiegać tej chorobie.