Melisa w medycynie wykorzystywana jest od czasów starożytnych. Przypuszcza się, że pochodzi z południowej Europy, zachodniej Azji, Kaukazu oraz północnego Iranu. Powszechnie kojarzona jest z działaniem uspokajającym, jednak to nie jedyne właściwości, które wykazuje melisa lekarska. Na przestrzeni wieków melisa służyła do do kąpieli, produkcji maści, olejków, nalewek i innych rozmaitych specyfików, którym przypisywano szerokie pole działania. Sprawdź, co daje melisa, komu szczególnie pomoże i jak najlepiej z niej korzystać.

Melisa – właściwości

Surowcem melisy charakteryzującym się właściwościami leczniczymi są liście. Jednym z ważniejszych składników biologicznie aktywnych melisy lekarskiej jest też olejek eteryczny. Ponadto jest ona źródłem: garbników, goryczy, flawonoidów, kwasów fenolowych, chlorofilu, karotenoidów, związków triterpenowych oraz składników mineralnych. Melisa poza tradycyjnym wykorzystaniem w postaci naparu, może być również stosowana jako przyprawa do: zup, sosów, sałatek, potraw z ryb i grzybów oraz do majonezów, nalewek czy deserów.

Melisa – działanie

Melisa lekarska, a szczególnie otrzymywany z niej olejek eteryczny, wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe (przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze). Stwierdzono również właściwości przeciwwirusowe przeciwko herpewirusom. Melisa charakteryzuje się też właściwościami antyoksydacyjnymi, przeciwnowotworowymi (może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów jelita grubego i płuc) i uspokajającymi. Jedne z badań wykazały, że melisa może być pomocna w umiarkowanych stanach lęku. Stwierdzono również zmniejszenie natężenia pobudzenia, które towarzyszy demencji  i poprawę jakości życia. Naukowcy dowiedli również, że stosowanie melisy przez 2 miesiące znacząco zmniejsza problemy ze snem, nerwowością i depresją u pacjentów z dusznicą bolesną. Ponadto stosowanie melisy obniża stężenie trójglicerydów we krwi i ciśnienie tętnicze krwi.

W badaniach na zwierzętach zaobserwowano korzystny wpływ melisy na poziom glukozy we krwi, co może sugerować, że może wspomagać leczenie cukrzycy. Stosowanie melisy wyraźnie zmniejsza też objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego, łagodzi bóle menstruacyjne i bóle głowy, w tym migrenę. Zarówno napar z melisy, jak również destylat czy olejek melisowy działają rozluźniająco i przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dzięki czemu zmniejszają napięcie jelit. W badaniach przeprowadzonych w grupie dzieci cierpiących na ADHD zaobserwowano poprawę w teście na skupienie uwagi. Melisę lekarską poleca się do stosowania zewnętrznego w przypadku: stanów zapalnych, trudno gojących się ran, ukąszeń owadów, stłuczeń oraz do płukania jamy ustnej i gardła. W aromaterapii olejek z melisy charakteryzuje się właściwościami uspokajającymi, przeciwdepresyjnymi i przeciwbakteryjnymi, a dodatkowo działa też odświeżająco na organizm.

Melisa – przeciwwskazania

Przeciwwskazanie do stosowania melisy lekarskiej stanowią wrzody żołądka oraz marskość wątroby. Zaleca się też zachowanie ostrożności w jej spożywaniu przy pracy na wysokości i przy prowadzeniu pojazdów, ponieważ melisa należy do surowców, które mogą upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów.

Melisa w ciąży

Według dostępnej literatury melisa nie jest surowcem wykazującym działanie poronne czy uszkadzające zarodek i płód. Liść melisy zaliczany jest do kategorii B – substancji, które w badaniach na zwierzętach nie wskazują na istnienie ryzyka dla płodu, ale nie przeprowadzono badań z grupą kontrolną u ludzi dlatego ich stosowanie w ciąży należy skonsultować z lekarzem i stosować z ostrożnością.

Melisa w doniczce

Melisa sprawdzi się również w domowej uprawie w doniczce w kuchni. Należy zapewnić jej słoneczne miejsce i żyzną glebę. Powinna być podlewana każdego dnia, a dodatkowo co kilka dni można ją też spryskiwać wodą. Na dnie doniczek można ułożyć cienką warstwę drobnoziarnistego żwiru, który pozwoli na odprowadzenie nadmiaru wody. Melisę w doniczce powinno się nawozić dwa razy w roku. Istotne jest też przycinanie rośliny, które przyczyni się do otrzymania aromatycznych liści.

Sprawdź też: woda z brzozy

 

Źródła:

  1. Połumackanycz M., Wesołowski M., Viapiana A. Właściwości prozdrowotne melisy lekarskiej ( Melissa officinalis L.). Farmakognozja 2019; 75 (12): 659 – 663.
  2. Nurzyńska – Wierdak R. Melisa lekarska ( Melissa officinalis L.) - skład chemiczny i aktywność biologiczna.
  3. Dobros N. Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter 2017; 18 (3): 215 – 222.
  4. Łuczak A., Nowak M., Szałek E. Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży. Farmacja współczesna 2017; 10: 140 – 146.