Według niektórych doniesień picie alkoholu w pierwszych dniach po szczepieniu przeciwko Covid-19 może obniżać odporność poszczepienną. Jak jest naprawdę?

Jakie są zalecenia przed szczepieniem na COVID-19?

Do szczepienia na COVID-19, podobnie jak do innych szczepień, mogą przystąpić osoby w dobrym lub stabilnym stanie ogólnym, bez objawów ostrej choroby czy infekcji przebiegającej z gorączką czy zaostrzenia choroby przewlekłej (stan pacjenta musi być ustabilizowany i pod kontrolą lekarza). Z tego powodu szczepienie zawsze jest poprzedzone wywiadem lekarskim – lekarz wypyta cię o choroby przewlekłe i dolegające ci schorzenia, zażywane leki, wykonane niedawno szczepienia. Wtedy podejmie decyzję o „dopuszczeniu” cię do szczepienia. Zwykle objawy łagodnej infekcji czy niewysoka gorączka nie są przeciwwskazaniem do wykonania szczepienia, ale ostateczną decyzję podejmie lekarz kwalifikujący. Z tego powodu nie powinno się zatajać przed nim żadnych informacji medycznych, zaleca się też, aby osoby np. starsze spisały sobie wcześniej na kartce wszystkie leki, które zażywają. To ułatwi i przyspieszy konsultację oraz zmniejszy ryzyko pominięcia przez pacjenta istotnych informacji dotyczących jego zdrowia. 

Kiedy na pewno nie zostaniesz szczepiony (szczepienie będzie odroczone)?

  • Jeśli masz objawy choroby bądź silnej infekcji (gorączkę, katar, kaszel).
  • Jeśli czekasz na wyniki testu na koronawirusa.
  • Jeśli otrzymałeś pozytywny wynik testu i musisz pozostawać w izolacji.
  • Jeśli jesteś na kwarantannie.
  • Jeśli miałeś bliski kontakt z osobą chorą na COVID-19 w ciągu ostatnich 2 tygodni. 
  • Przeciwwskazaniem do szczepienia jest też wystąpienie silnej reakcji alergicznej lub wstrząsu anafilaktycznego po pierwszej dawce.

Ozdrowieńcy mogą być szczepieni najwcześniej po 30 dniach od uzyskania dodatniego wyniku testu, a najlepiej w ciągu kolejnych 3-6 miesięcy. 

Czy są jakieś specjalne zalecenia przed szczepieniem? Na pewno warto zadbać o to, aby być tego dnia wyspanym i wypoczętym, dzięki czemu po podaniu szczepionki układ immunologiczny będzie mógł skupić się wyłącznie na wytwarzaniu przeciwciał i budowaniu odporności na COVID-19. Nie ma badań, które potwierdziłyby wpływ spożywanego jedzenia czy picia na reakcję poszczepienną, ale pamiętajmy, że celem szczepienia przeciwko COVID-19 jest uzyskanie jak najwyższego poziomu uodpornienia, dlatego warto zminimalizować wszystkie czynniki, które mogą osłabiać działanie szczepionki. Należy też do nich picie alkoholu. 

Czy po szczepieniu na COVID można pić alkohol?

Wszystko zależy od ilości. Badania wykazały, że spożywanie umiarkowanych ilości alkoholu nie ma wpływu na funkcje komórek odpornościowych i reakcję poszczepienną. To oznacza, że po podaniu szczepionki nie musisz odstawiać całkowicie alkoholu, choć jest to przeciwwskazane z innego powodu – twój organizm może zareagować objawami podobnymi do grypy, takimi jak gorączka, dreszcze czy bóle mięśni i stawów, które zwykle po szczepieniu przeciwko COVID-19 utrzymują się przez 2-3 dni. Spożywanie w tym czasie alkoholu, a już na pewno objawy kaca sprawią, że niepożądane odczyny poszczepienne (tzw. NOP) będą jeszcze bardziej dokuczliwe. Alkoholu nie powinno się też łączyć z paracetamolem, który może pomóc w łagodzeniu typowych objawów poszczepiennych, gdyż grozi to uszkodzeniem wątroby. Dlatego większość lekarzy zaleca powstrzymanie się od spożywania napojów wysokoprocentowych przez 3 dni po szczepieniu. 

Umiarkowane spożycie alkoholu oznacza dzienną dawkę nieprzekraczającą 3-4 jednostek dla dorosłych mężczyzn i 2-3 jednostek dla dorosłych kobiet. Pandemia nasiliła jednak problem nadużywania alkoholu, który dla wielu osób stał się sposobem, jak poradzić sobie z samotnością czy obniżeniem nastroju w czasie lockdownu. Tymczasem badania pokazują, że alkohol pity w nadmiarze osłabia funkcjonowanie systemu immunologicznego, co oznacza większe ryzyko infekcji, w tym zakażenia koronawirusem. Może też mieć wpływ na sam przebieg choroby, ponieważ długotrwałe nadużywanie alkoholu prowadzi do upośledzenia pracy wielu organów, w tym układu krążenia, układu oddechowego, pokarmowego czy nerwowego, co może nasilać objawy zakażenia koronawirusem i zwiększać ryzyko powikłań pocovidowych. 

Nadużywanie alkoholu zaburza funkcjonowanie komórek odpornościowych w płucach, będąc czynnikiem rozwoju infekcji płuc i zespołu ostrej niewydolności oddechowej, które jest jednym z głównych powikłań pocovidowych. U wielu pacjentów chorych na COVID-19 zauważono też podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych, a stopień uszkodzenia wątroby był związany z ciężkością przebiegu choroby. W przypadku osób uzależnionych od alkoholu oznacza to więc zwiększone ryzyko rozwoju niewydolności wątroby i cięższy przebieg choroby. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega ponadto, że picie większych ilości alkoholu w pandemii nie tylko może mieć wpływ na zdrowie, ale też na stosunki rodzinne i społeczne, sprzyjać domowej agresji, nasileniu lęków, frustracji i depresji, prowadzić do rozwoju trudnego do wyleczenia uzależnienia. 

Alkohol spożywany w dużej ilości bezpośrednio po szczepieniu nie tylko osłabia odpowiedź układu immunologicznego, co może mieć wpływ na skuteczność szczepionki, ale też zwiększa ryzyko wystąpienia groźnego, choć bardzo rzadkiego powikłania poszczepiennego w postaci zakrzepicy (poprzez wpływ na krzepliwość krwi). 

Czy alkohol może zwalczyć koronawirusa? 

Czy alkohol leczy? Skoro tak świetnie odkaża skórę, może też sprawdzi się w „dezynfekcji od środka”? To mit! Alkohol stosowany w odpowiednim stężeniu jest skutecznym środkiem dezynfekującym, który chroni przed fizycznym kontaktem (zwłaszcza poprzez dłonie) z koronawirusem. Nie da się jednak pijąc napoje wysokoprocentowe zabić koronawirusa od środka. Wręcz przeciwnie – alkohol zwiększa ryzyko zakażenia i zmniejsza zdolność układu odpornościowego do walki z wirusem. Ponadto trzeba sobie zdawać sprawę, że picie alkoholu zaburza percepcję rzeczywistości i może powodować nieodpowiedzialne zachowanie, np. nietrzymanie dystansu względem innych osób w miejscach publicznych, takich jak klub czy knajpa. To też sprzyja zwiększeniu ryzyka zakażenia lub transmisji koronawirusa na inne osoby.

Źródła:
Watzl B., Bub A., Briviba K., Rechkemmer G., Acute intake of moderate amounts of red wine or alcohol has no effect on the immune system of healthy men; European Journal of Nutrition; 2002 Dec; 41(6): 264-70
Romeo J., Wärnberg J., Nova E. et al., Moderate alcohol consumption and the immune system: a review; British Journal of Nutrition; 2007 Oct; 98 Suppl 1:S111-5
World Health Organisation, Frequently Asked Questions about alcohol and Covid-19