Mikroflora jelitowa- kiedy bakterie w organizmie są dobre, a kiedy szkodzą?

Prawidłowa mikroflora jelitowa jest ważnym czynnikiem dla zachowania pełni zdrowia. Przez całe życie w jelitach występują dobre i szkodliwe bakterie. Ważne są ich prawidłowe proporcje, które łatwo jest zaburzyć między innymi nieprawidłową dietą.

Czym jest mikroflora jelitowa?

Mikroflora jelitowa to bytujące w przewodzie pokarmowym mikroorganizmy. Wpływają one na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu, a także pełnią ważną rolę w profilaktyce oraz leczeniu licznych chorób. W przewodzie pokarmowym człowieka występuje około 10^14 komórek mikroorganizmów. Szacuje się, że może to być aż 1500 gatunków bakterii. Wśród nich znajdują się zarówno pożyteczne bakterie, jak i również potencjalnie chorobotwórcze i grzyby. Bakterie w organizmie – kiedy dobre stają się złe? W przewodzie pokarmowym człowieka bytują zarówno pożyteczne „dobre” bakterie, jak i „złe” - potencjalnie chorobotwórcze. W prawidłowych warunkach pozostają w stanie biologicznej równowagi. Ta pod wypływem wielu czynników może zostać zaburzona. Wówczas ma miejsce namnażanie „złych” bakterii i osłabienie tych, które oddziałują pozytywnie na organizm, czyli zachodzi zjawisko dysbiozy. Może ono prowadzić do rozwoju chorób takich jak: cukrzyca, zaburzenia nastroju i osobowości, choroby reumatyczne, autoimmunologiczne czy nowotworowe.

Zaburzenie mikroflory jelit może następować pod wpływem:

• nieprawidłowej diety: zbyt mała ilość błonnika pokarmowego, wysoka zawartość tłuszczy i białka, wysoko przetworzona żywność,
• leków: antybiotyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, inhibitorów pompy protonowej,
• przewlekłego stresu,
• zakażenia,
• stosowania używek.

Do osób najbardziej podatnych na dysbiozę należą:

• niemowlęta karmione sztucznie,
• osoby przyjmujące często antybiotyki lub inne leki,
• alergicy,
• osoby starsze,
• osoby z objawami zmian zapalnych w jelitach,
• osoby chore na nowotwory.

Jak odbudować florę bakteryjną jelit?

Jednym z głównych czynników niezbędnych do odbudowy flory bakteryjnej jelit prawidłowa i urozmaicona dieta. Szczególnie wskazanymi produktami są: przetwory mleczne – jogurty, kefiry i maślanki z bakteriami probiotycznymi, kiszonki, kwas chlebowy oraz warzywa i owoce bogate w witaminę C. Warto unikać cukrów prostych, potraw smażonych i typu fast food. Kolejnym ważnym aspektem jest przyjmowanie probiotyków oraz prebiotyków bądź też synbiotyków. Probiotyki to żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na zdrowie. Są to głównie bakterie kwasu mlekowego. Zapewniają właściwy rozwój mikroflory jelitowej. Ponadto wpływają pozytywnie na pasaż jelitowy. Prebiotyki są pożywką dla rozwoju korzystnej mikroflory jelitowej. Są to nietrawione składniki żywności, które selektywnie pobudzają wzrost lub aktywność jednego, lub określonej liczby rodzajów bakterii w okrężnicy korzystnie wpływających na ludzki organizm. Synbiotyki to połączenie w jednym produkcie probiotyków i prebiotyków. Badanie flory bakteryjnej jelit. Badanie flory bakteryjnej ma na celu diagnostykę dysbiozy jelitowej. W zależności od typu badania materiałem do badań może być kał lub mocz. W przypadku badania kału wynik przedstawia liczebność bakterii patogennych i potencjalnie patogennych (chorobotwórczych) oraz dobrych bakterii jelitowych. Wykazany jest: poziom dysbiozy jelitowej, czy występuje grzybica układu pokarmowego, czy występuje przerost bakterii chorobotwórczych oraz, czy jest wystarczająca ilość bakterii korzystnie oddziałujących na organizm. Badanie pomaga dobrać probiotykoterapię. Badanie moczu pozwala uzyskać ocenę składu flory jelitowej. W moczu analizowana jest zawartość kwasów organicznych, które są metabolitamii bakterii bytujących w przewodzie pokarmowym.

Mikroflora jelitowa – jak zadbać o jej równowagę?

W celu zapewnienia równowagi mikroflory jelitowej warto zadbać o urozmaicony sposób odżywiania. Wśród produktów nie powinno zabraknąć: warzyw, owoców, mleka i jego przetworów, zwłaszcza fermentowanych, produktów zbożowych z pełnego przemiału czy produktów mięsnych. Należy ograniczać spożycie słodyczy i produktów fast food, słodkich napojów gazowanych oraz niegazowanych. Istotne jest spożywanie odpowiedniej ilości wody. Korzystne będzie również wyeliminowanie używek lub zmniejszenie ich ilości. W związku z tym, że czynnikiem rozwoju dysbiozy jest stres, warto włączyć w życie metody relaksacyjne bądź też znaleźć swój własny sposób na jego zminimalizowanie. W miarę możliwości należy zrezygnować ze stosowania nadmiernych ilości niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku antybiotykoterapii ważnym elementem wspomagającym zachowanie równowagi mikroflory jelitowej jest stosowanie probiotyków i prebiotyków.

Źródła:

1. Olszewska J., Jagusztyn – Krynicka E. K. Human microbiome project – mikroflora jelit oraz jej wpływ na fizjologię i zdrowie człowieka. Post. Mikrobiol., 2012; 51 (4): 243–256.

2. Krakowiak O., Nowak R. Mikroflora przewodu pokarmowego człowieka – znaczenie, rozwój, modyfikacje. Postępy fitoterapii 2015; 3: 193 – 200.

3. Wołkowicz T., Januszkiewicz A., Szych J. Mikrobiom przewodu pokarmowego i jego dysbiozy jako istotny czynnik wpływający na kondycję zdrowotną organizmu człowieka. Med. Dośw. Mikrobiol., 2014; 66: 223 – 235.

4. Mullin G.E. Zadbaj o równowagę mikroflory jelitowej. Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2016.