Woda w płucach jest potocznym określeniem schorzenia, którego prawidłowa nazwa to płyn w opłucnej. Jego wystąpienie może być konsekwencją poważnych chorób. Terapia oraz możliwość całkowitego wyleczenia w każdym przypadku zależna jest od przyczyny. Dowiedz się więcej o przyczynach, objawach i leczeniu w przypadku pojawienia się płynu w opłucnej. Jakie choroby mogą prowadzić do pojawienia się wody w płucach? Jak współczesna medycyna radzi sobie z wodą w płucach?

Woda w płucach - przyczyny

Obecność wody w płucach, a zgodnie z medyczną nomenklaturą płynu w jamie opłucnej związana jest najczęściej z występującym czynnikiem zapalnym lub procesem nowotworowym, które uszkadzają naczynia włosowate opłucnej zwiększając ich przepuszczalność. Do przyczyn wody w płucach należą: zakażenia, choroby nowotworowe, zatorowość płucna, choroby immunologiczne, urazy klatki piersiowej, niedoczynność tarczycy, wodobrzusze, zespół nerczycowy, zawał płuca, zawał serca, zabiegi chirurgiczne na klatce piersiowej, odma samoistna, niewydolność krążenia, choroby trzustki, przebyte napromieniowanie klatki piersiowej. Wśród zakażeń, którym towarzyszyć może woda w płucach, znajdują się: gruźlica, bakteryjne zapalenie płuc, wirusowe zapalenie płuc, zapalenie płuc wywołane przez Mycoplasma pneumoniae,  rzadziej zapalenie trzustki, ropień podprzeponowy, ropień wątroby, uogólnione zakażenie bakteryjne, choroby pasożytnicze, mikobakteriozy, grzybice i mononukleoza zakaźna. Woda w płucach może wystąpić w przebiegu takich chorób immunologicznych jak: toczeń rumieniowaty uogólniony, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba reumatyczna, zapalenie guzkowe okołotętnicze, ziarniniak Wegenera, toczeń polekowy czy sarkoidoza. Do chorób nowotworowych, w przebiegu których może wystąpić wysięk w jamach opłucnowych należą międzybłoniak opłucnej, rak płuca, żołądka, jajnika, trzustki, nerki, piersi, jelita grubego oraz nowotwór układu chłonnego. Jak wynika z powyższego, płyn w jamie opłucnowej często jest objawem choroby niezwiązanej bezpośrednio z opłucną czy płucem.

Woda w płucach - objawy

Objawy kliniczne wody w płucach zależne są od rodzaju choroby, długości jej trwania, ilości płynu w opłucnej oraz powikłań choroby zasadniczej. Najczęściej występującym symptomem jest duszność, która wywołana jest gromadzącym się płynem. Na jej nasilenie wpływ ma: ilość płynu w jamie opłucnowej i szybkość jego narastania, sprawność układu oddechowego i ból zmniejszający ruchomość klatki piersiowej. Kolejnym charakterystycznym objawem jest ból w klatce piersiowej związany z unerwieniem opłucnej ściennej przez nerwy międzyżebrowe. Zdarza się, że ból pojawia się w jamie brzusznej. Może być on umiejscowiony również w barku. Ból występuje przeważnie w przebiegu chorób nowotworowych oraz w stanach zapalnych układu oddechowego, które obejmują opłucną. Chorzy zgłaszają niekiedy także uczucie ucisku w klatce piersiowej, zgłaszając się wtedy często po pomoc do lekarza takiego jak kardiolog. Pojawić może się kaszel, który nie jest stałym symptomem, a wynika z ucisku płynu na oskrzela lub miąższ płuca.;

Woda w płucach – skutki

Nieleczony stan wody (płynu) w jamie opłucnej może stanowić zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia chorego. Dlatego zawsze konieczna są odpowiednie badania, diagnoza lekarska i wdrożenie właściwego leczenia przede wszystkim choroby podstawowej, wywołującej gromadzenie się płyny w jamie opłucnowej.

Woda w płucach – leczenie

Leczenie zależne jest od charakteru płynu (przesiękowy, zapalny czy nowotworowy), powodu jego wystąpienia oraz objętości. Dlatego podstawowym zadaniem diagnostycznym jest ustalenie przyczyny tworzenia się płynu w opłucnej i wdrożenie leczenia nakierowanego na jej usunięcie. Możliwość całkowitego ustąpienia wody z płuc uzależniona jest od choroby podstawowej i możliwości jej kompletnego wyleczenia. W przypadku, gdy woda w płucach spowodowana jest przez zakażenie bakteryjne i towarzyszy np. bakteryjnemu zapaleniu płuc, stosowana jest antybiotykoterapia. W przypadku gruźlicy stosujemy kilkulekowe leczenie przeciwprątkowe. W płynie spowodowanego nowotworem wdrażamy leczenie onkologiczne. W płynie wynikającym z niewydolności krążenia, nerek, wątroby intensyfikujemy leczenie schorzeń narządowych.

Pomóc może także lekarz pulmonolog. Przy nasilonej duszności, bólu opłucnowym, dużej objętości płynu po jednej stronie powodującej przemieszczenie śródpiersia konieczna bywa torakocenteza, czyli nakłucie jamy opłucnej. W niektórych przypadkach wskazany jest drenaż jamy opłucnej, np. przy niedostatecznej poprawie klinicznej pomimo leczenia zachowawczego, aktywnym procesie zapalnym, przy obecności otorbionych zbiorników płynowych. Przy nieskuteczności drenażu z utrzymującym się aktywnym zakażeniem stosuje się również leczenie chirurgiczne jak otwarty drenaż opłucnej, torakotomia czy dekortykacja.

Źródła:

  1. Kołodziej J., Kacprzak G. Mechanizm tworzenia i diagnostyka płynu opłucnowego. Family Medicine & Primary Care Peview 2012; 14 (4): 631 – 639.
  2. Rowińska – Zakrzewska E., Kusia J. Choroby układu oddechowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.